14 biljard berekeningen per seconde

Redactie

20 september 2021

Nederland heeft een nieuwe supercomputer, toegankelijk voor de gehele Nederlandse wetenschap. De computer, gehuisvest op het Amsterdam Science Park en vernoemd naar de zeventiende-eeuwse Leidse astronoom en wiskundige Willebord Snellius, kan wetenschappers ondersteunen die onderzoek doen naar complexe vraagstukken.

Het systeem, officieel in gebruik gesteld door Koningin Maxima, is aangeschaft voor hoogwaardig wetenschappelijk onderzoek in een breed aantal terreinen. Zoals dat van klimaatwetenschapper Henk Dijkstra: “Hiermee kunnen we nieuwe vragen beantwoorden over wat er gebeurt met het klimaat door de toename van broeikasgassen.”

“We kunnen ook gedetailleerder verwachtingen maken voor het klimaat van de toekomst, met name het optreden van extremen zoals hittegolven en overvloedige neerslag. Je hebt een supercomputer nodig vanwege de omvang van de berekeningen en de hoeveelheid data die hiermee gemoeid zijn.”

Snellius wordt beheerd door SURF, de ICT-coöperatie van onderwijs en onderzoek. Het systeem wordt de komende jaren in fases opgebouwd en krijgt uiteindelijk een peak performance van 14 petaflop/s (oftewel 14 biljard berekeningen per seconde). Het wordt daarmee het krachtigste high-performance computing-systeem op Nederlandse bodem. Door gebruik te maken van de nieuwste generatie GPU’s is het systeem bovendien zeer goed bruikbaar voor machine learning.

Al veertig jaar supers

De nieuwe ‘super’ is de meest recente in een serie nationale supercomputers die Nederland sinds 1983 rijk is, waarvan de Cyber 205 van het toen roemruchte CDC de eerste was. Sinds 1985 werd onder de hoede van de latere NWO elke zes jaar een nieuwe machine aangekocht, met in het derde jaar een significante upgrade. Zo kon met de beschikbare middelen telkens toch worden aangesloten bij de nieuwste technologische innovaties.

Na de Cyber 205 volgden een Cray Y-MP4 en een Cray C916/12. In 2000 volgde een grote stap van 12 vectorprocessoren van Cray naar 1024 scalaire processoren (MIPS) in een dubbele SGI 3800, met als ‘midlife kicker’ een aanvulling met een SGI Altix, de eerste machine met Intel processoren.

De SGI 3800 bracht Nederland voor het eerst naar het Tera-scale tijdperk: 1 Teraflop/s snelheid en 1 Terabyte geheugen. Hij werd dan ook TERAS genoemd (“monster” in het Grieks). Daarna werd de overstap gemaakt naar IBM met een Power6-gebaseerd system, gevolgd door een BullX van Bull in 2013. Bull bracht Nederland naar het Petaflop-tijdperk (1 Petaflop = 1000 Teraflop).

Na een aanbesteding koos SURF eind 2020 voor Lenovo. Snellius wordt gebouwd op basis van Lenovo ThinkSystem servers met AMD EPYC™ processoren (de nieuwste generatie, 7H12, en een toekomstige generatie) en de nieuwste generatie NVIDIA GPU’s (A100).

Voor alle disciplines

Maar de supercomputer is er niet alleen voor AI-wetenschappers, klimatologen of astronomen. “Elke wetenschapper heeft behoefte aan rekencapaciteit door de digitalisering van alle wetenschapsgebieden”, zegt NWO-voorzitter Marcel Levi. “Laagdrempelige toegang tot die rekencapaciteit is essentieel voor onderzoekers in Nederland om ook in de toekomst topwetenschap te blijven bedrijven.”

De behoefte van onderzoekers aan rekenkracht, dataopslag en -verwerking groeit exponentieel, aldus Walter Lioen, manager Research Services bij SURF. “Het systeem moet geschikt zijn voor alle wetenschapsgebieden, van astronomie en onderzoek naar klimaatverandering tot medische en sociale wetenschappen. Daarnaast moet de supercomputer in de toekomst flexibel kunnen worden uitgebreid.”

Energiezuinig

Voor SURF was energiezuinigheid een belangrijke vereiste. De gebruikte waterkoelingstechnologie koelt het systeem af met zo’n 90%, waardoor veel minder luchtkoeling met ventilatoren nodig is. Dit verlaagt het energieverbruik en verhoogt tegelijkertijd de performance.

De nieuwe supercomputer is voor 18 miljoen euro gefinancierd door het ministerie van OCW (via NWO) en voor 2 miljoen euro uit eigen middelen van SURF.

Met medewerking van Patrick Aerts.

Gerelateerde artikelen

CxO: ontdek de use cases van 5G

CxO: ontdek de use cases van 5G

Voorbeelden van 5G-toepassingen te over. Maar het lijken wel steeds dezelfde. 5G is niet alleen geschikt voor toepassingen waarbij robots worden aangestuurd. Daardoor blijven veel best practices onder de radar. Neem de regie en ontdek de use cases voor je eigen organisatie.

Network as a Service: waar technologie, mensen en partners samenkomen

Network as a Service: waar technologie, mensen en partners samenkomen

Terwijl het leveren en onderhouden van het netwerk nog gezien wordt als iets dat gedaan moet worden, kan het op orde hebben van het netwerk ook positieve gevolgen hebben voor de productiviteit, efficiëntie en continuïteit en zelfs nieuwe kansen bieden die beter afgestemd zijn op de bedrijfsdoelen. NaaS zal hier zeker een grote rol in spelen.

‘Vijf tech-vectors als aanjagers van continue innovatie’

‘Vijf tech-vectors als aanjagers van continue innovatie’

Ontwikkelingen rond technologie, data en digital gaan razendsnel. In combinatie vormen ze de belangrijkste bron van nieuwe waarde. Tegelijk zijn ze een risicofactor, want wie kansen mist raakt achterop ten opzichte van de concurrentie. “Gezien het belang zou een voortdurende weging van alle nieuwe mogelijkheden en risico’s van technologie het belangrijkste thema in de bestuurskamer moeten zijn”, zegt Hylke Sprangers. De Erasmus-docent zet de voornaamste tech-vectors op een rij.

‘Europa digitaal steeds afhankelijker van VS en China’

‘Europa digitaal steeds afhankelijker van VS en China’

Op vrijwel alle digitale vlakken zijn Nederland en Europa te afhankelijk geworden van niet-Europese landen. Meer dan 90 procent van de Europese data is op servers in de VS opgeslagen en het merendeel van de digitale infrastructuur is in handen van een beperkt aantal niet-Europese leveranciers. Dat zegt TNO, dat een oproep doet om te werken aan ‘digitale soevereiniteit’.