Er zijn wel erg veel soorten architecten

De wildgroei in architectentitels in de digitale wereld is nauwelijks meer te overzien. Opdrachtgevers zijn allang de draad kwijt, ook architecten zelf weten nauwelijks meer wie wat doet en waarom. Tijd voor een grote schoonmaak, betoogt Daan Rijsenbrij.

Een klant vroeg mij laatst: “Moet dat nu echt, al die architectentitels? Iedereen die slim lijkt, wil architect heten.” En ik, als architectuurauditor, kon hem geen ongelijk geven. Er is de laatste jaren een enorme toename in het aantal samengestelde titels te bespeuren die eindigen op ‘architect’. Inflatie dreigt, en daarmee verliezen de ware architecten in het digitale domein aan geloofwaardigheid.

Om de vraag van die klant te beantwoorden zal ik eerst mijn kijk op de onderneming (of overheidsorganisatie) geven. De bedrijfsfuncties van een onderneming dienen uiteen te worden gerafeld tot elementaire business capability’s. Zo’n capability bestaat uit een of meerdere medewerkers die het werk verrichten, ondersteund door scholing en ervaring, een kennisbank en ‘kennissen’: medewerkers wier kennis nuttig is voor de uitoefening van het werk.

Daarnaast is er inkomende informatie, opgeleverde informatie en een trigger waardoor de business capability wordt wakkergeschud. Voorts staan digitale diensten en gegevensverzamelingen ter beschikking.

Business capability’s kunnen worden aaneengeregen tot processen, bedrijfsprocessen of zelfs ketens. In een onderneming stroomt het werk van links naar rechts (eenvoudig verwoord: ‘van zand tot klant’ of ‘van korrel tot borrel’). De financiën stromen van rechts naar links (van klant naar halffabricaten/grondstoffen). De derde categorie wordt gevormd door de informatiestromen, die zowel van links naar rechts, als van rechts naar links en zelfs naar boven en beneden gaan.

Een veel gebruikte uitspraak is: ‘meten is weten, maar informeren is functioneren’. Het soepel en tijdig informeren is wezenlijk voor het functioneren van een onderneming. Juiste informatiestromen zorgen dat de onderneming vitaal en slagvaardig kan zijn.

Titelverandering

Nu naar de kern van de zaak. Een vitale en slagvaardige onderneming vaart wel bij een heldere naamgeving van functies en rollen. Ik begin bovenaan de hiërarchie en stel voor dat de titel enterprise architect in vele gevallen in organisatiedeskundige kan worden veranderd. Businessarchitect wordt dan business analist, data-architect wordt data-ingenieur, software-architect wordt software-ingenieur, infrastructuurarchitect wordt infra-ingenieur en security-architect wordt security-expert. Daarmee heb ik de belangrijkste wel gehad.

“Moet dat nu echt, al die architectentitels? Iedereen die slim lijkt, wil architect heten.”

Voorts lijkt het mij verstandig de volgende 27 titels af te schaffen: strategisch architect, tactisch architect, business architect (of bedrijfsarchitect), productarchitect, procesarchitect, ketenarchitect, innovatie architect, verander-/transitiearchitect, IV-architect, BI-architect, ECM-architect, knowledge architect, datawarehouse-architect, applicatiearchitect, technisch architect, ICT/IT-architect, performance-architect, storage-architect, netwerkarchitect, integratie-architect, cloud/platform-architect, IAM-architect, beheer/governance-architect, programma-/projectarchitect, agile-architect, testarchitect, en uiteraard architectuur-consultant.

Bovenstaande titels heb ik gevonden in profielbeschrijvingen op LinkedIn. Ben ik er nog een vergeten?

Wat er wat mij betreft overblijft, zijn vijf soorten digitale architecten die ieder weer hun eigen specialismen kunnen hebben. De hoogste architect, de chief architect, hoort de evenknie te zijn van de CIO, die als manager zorgt en borgt dat de informatie blijft stromen, net zoals de CFO verantwoordelijk is voor het stromen van de centjes. De digitale architect is de creatieve vormgever die zorgt dat die informatiestromen mogelijk zijn. Hij is dus géén manager, uitgezonderd van een klein team van collega-architecten.

Titels na opschoning

Wat mij betreft blijven na opschoning deze vijf typen architecten over:

  1. Informatiearchitect, inclusief de architect voor het informatieverkeer.
  2. Chief architect, onder andere geassisteerd door businessanalisten en informatiearchitecten.
  3. Domeinarchitect, onder andere geassisteerd door businessanalisten, informatiearchitecten en technologen.
  4. Solution architect, onder andere geassisteerd door een solution engineer.
  5. Werkruimte-architect (dus van de digitale werkruimte), geassisteerd door software engineers en wellicht ontwerpers.

Wat architecten betreft, geloof ik dus in slechts één kapitein op het schip, met wellicht een grote, deskundige staf.

We kunnen architecten daarnaast nog kwalificeren door hun mate van vaardigheid en kennisniveau:

  • Een (volleerd) architect kan zelfstandig functioneren.
  • Een junior architect, ofwel gezel, werkt onder begeleiding van een senior architect als leermeester.
  • Senior architect (leermeester).

Hetzelfde geldt natuurlijk voor ingenieurs. Kwalificaties als ‘internationaal’, ‘concern’ en ‘master’, lijken mij overigens een beetje overdreven.

Blijft over de scheiding tussen architect en ontwerper. Sommige sectoren hebben architecten (de bouw), andere sectoren hebben een ontwerper (de mode en de auto-industrie). Maar de digitale wereld heeft beide. Is dit overdreven? Is er wel onderscheid te maken? Het lijkt mij van niet. Zouden we de titel ontwerper niet moeten vervangen door junior architect?

Resumerend

De populatie professionals die aan de architectuur werken zijn naast de architecten verschillende soorten ingenieurs en experts op het gebied van cybersecurity. Geen managers of beheerders.

Ik besef dat ik hier een flinke steen in het water gooi, dus zie dit voorstel tot opschoning als een eerste schot voor de boeg. Ik sta open voor aanvullingen en onderbouwde bezwaren.

Gerelateerde artikelen

Een tanker behoedzaam bijsturen

Een tanker behoedzaam bijsturen

Shell zet met de focus op duurzame alternatieven voor gas en olie hoog in op de energietransitie. Het bedrijf geldt daarbij als een van de grote, invloedrijke spelers die de beoogde veranderingen verder kunnen aanjagen. “Deze impact is voor mij een enorme motivatie om hieraan vanuit mijn vakgebied bij te dragen”, zegt Group IT Architect Ard de Bruijne. Daan Rijsenbrij (architectuurauditor) en Hotze Zijlstra (IT-journalist) doen verslag.

Rabobank: een verfrissende kijk op architectuur

Rabobank: een verfrissende kijk op architectuur

Op het gebied van digitalisering loopt de financiële sector voorop. Een bank heeft immers geen fysieke producten waarbij IT slechts een ondersteunende rol speelt: IT vormt de kern van het bedrijf. Rabobank heeft veel en bovendien zeer geavanceerde IT. Om die overzichtelijk en beheersbaar in te zetten, speelt architectuur een belangrijke rol.

De ontwikkeling van digitale architectuur bij ABN AMRO

De ontwikkeling van digitale architectuur bij ABN AMRO

Waar ABN AMRO architectuur vroeger zag als onderdeel van de IT, begint het tegenwoordig bij de business. De architectuurfunctie vormt daarmee een belangrijke pilaar onder zowel de strategievorming als de dagelijkse uitvoering. Dit helpt ABN AMRO om als ‘personal bank in a digital age’ op een duurzame manier voorop te lopen in de digitale ontwikkelingen.