“Autonomie is bij ons geen loze kreet”

Felix Speulman

16 november 2026

Alexander Zwart is nog slechts een paar dagen CIO of the Year. Ik vroeg de Rabobank-CIO naar zijn ervaringen in de afgelopen twaalf maanden. Door alle ontwikkelingen wereldwijd, op technologisch gebied en in geopolitieke zin, is de functie versterkt, zeker in de bancaire sector, denkt hij. “Maar in de boardroom krijg ik geen gelijk omdat ik CIO of the Year ben.”

Kun je iets vertellen over je ervaringen na het winnen van de CIO Award?
“Jazeker. Als je meedoet wil je natuurlijk ook winnen. Als dat dan gebeurt, is dat enorm leuk. Niet eens zozeer voor mezelf, maar vooral vanwege de enorme trots die ik voelde in het bedrijf. Alle collega’s bij de bank voelden dat. Maar de IT-organisatie is natuurlijk héél trots, omdat ze het zien als erkenning. Ik was ook wel overdonderd door het aantal externe reacties. Dan zie je toch hoe groot dit platform binnen die IT-wereld is. Ik kreeg echt enorm veel leuke berichten en reach-outs van allerlei mensen en partijen.”

Heeft het je binnen de bank nog iets concreets opgeleverd dat je het afgelopen jaar CIO of the Year was? Is je positie misschien sterker geworden?
“Nee, ik denk dat mijn functie binnen de bank vooral is versterkt door wat het afgelopen jaar allemaal in de wereld is gebeurd. Met alles wat er nu gebeurt op geopolitiek gebied en AI, voor ons ook op het gebied van crypto. Die dingen hebben allemaal veel impact op onze bedrijfsvoering. En ze komen op het bordje van IT. En dat bereid ik dan natuurlijk voor. De CIO-rol is überhaupt heel relevant en belangrijk geworden binnen de bancaire sector. Dat was het al, maar het is alleen maar toegenomen.

“Ik denk dat mijn functie binnen de bank vooral is versterkt door wat het afgelopen jaar allemaal in de wereld is gebeurd.”

Ik zat, toen ik de award won, nog maar vrij recent in de board. Ik merk natuurlijk zelf wel een verschil tussen mijn eerste, mijn tweede en je derde jaar. Je wordt gewoon ervarener als je onderdeel bent van een groepsdirectie. Wat wel eens gebeurt, en dat is best grappig, is dat er bij een heftige discussie in de bestuurskamer aan wordt gerefereerd. [Lachend] Maar ik krijg geen gelijk omdat ik CIO of the Year ben.”

Zijn er, sinds ik je vorig jaar sprak, concrete ontwikkelingen die je wilt delen met je peers bij andere organisaties?
“Ik heb vorig jaar op CIODAY bij mijn pitch opgeroepen tot betere samenwerking, ook op Europees niveau. Ik denk dat de urgentie daarvan eigenlijk alleen maar toegenomen is, als je kijkt naar wat er allemaal in de wereld is gebeurd in de afgelopen twaalf maanden.

Ten eerste zijn er nu AI-modellen op de markt die kwetsbaarheden in software kunnen vinden en misbruiken op grote schaal. Dat staat ook prominent op de agenda van CIODAY dit jaar. Daarnaast zien we dat bedrijven steeds meer AI inzetten in hun bedrijfsvoering. Vorig jaar praatten we erover; nu zie je dat het aantal concrete toepassingen in bedrijfsprocessen enorm is toegenomen. Daarmee worden onderwerpen als ‘tokenomics’ en security voor die agents ook steeds belangrijker.

Dan is er nog de digitale euro, maar dat is meer een onderwerp voor de bancaire sector. Ook stablecoins worden realiteit: er is een Europees initiatief, Qivalis, waar een groot aantal banken in zijn gestapt. Dan is er DORA: de lat voor kritieke IT-leveranciers in onze sector wordt steeds hoger gelegd. Dat hangt natuurlijk samen met de geopolitieke spanning.

En, last but not least: quantum computing. De verwachting is dat dit al binnen een paar jaar beschikbaar komt en dus echt een gevaar gaat worden voor de beveiliging. Kwantumveilige versleuteling is daarmee een belangrijk onderwerp.”

Zou je iets kunnen vertellen over de inzet van AI in jullie organisatie?
“Ja. We zijn in gesprek gegaan met grote Amerikaanse en Britse banken en met allerlei partijen die al aan het experimenteren waren. Als je naar de bancaire sector kijkt, zie je dat AI op verschillende plekken een rol kan spelen.

Aan de ene kant in de klantinteractie- en distributielaag van de bank, zoals in onze bankieren-app. Onze chatbot Robin draait op basis van steeds betere modellen. We deden dat in het verleden al met deterministische modellen. Het is toen al gaan evolueren naar stochastisch, dus naar AI, naar statistische modellen. En je ziet dat, naarmate de kwaliteit van die modellen toeneemt, wij steeds beter in staat zijn om met een chatbot klanten te bedienen. En dit is pas een eerste stap. We zien ook dat klanten veel beter voorbereid op gesprekken komen, omdat ze onze chatbot hebben gebruikt.

Daarnaast zie je in de VS al een trend waarbij personal agents toegang willen tot bankplatformen. Hoe ga je daarmee om? Er zijn best veel vraagstukken die op die klantinteractielaag zitten.

In onze eigen werkprocessen wordt AI ook steeds relevanter. Het kan snellere kredietverlening mogelijk maken. Dat zien we bij alle banken. Maar ook bij het tegengaan van witwassen: hebben we de juiste klanten in onze boeken en vertonen ze het juiste gedrag? Daar wordt AI natuurlijk veel voor ingezet.

Ook in mijn eigen directe wereld, software development, zie je de invloed. Wij zijn een software development lifecycle hub gestart, om hands-on te zien hoe software development gaat veranderen door agents. Hoe kunnen we het opschalen? Daarop zal ik op CIODAY ingaan.

“We werken nauw met Domyn samen aan een agentic AI-platform dat geschikt is voor hoogkritische sectoren, zoals banken, overheden, ziekenhuizen et cetera.”

Ten slotte, ik had het er net al even over: met behulp van frontier AI-modellen kunnen veel meer kwetsbaarheden worden gevonden én kunnen grote aanvallen worden georganiseerd. De enige manier om je hiertegen te verdedigen is door zelf ook AI in te zetten. Dus ook daar werken we aan.”

Moet met name de software supply chain niet veel meer aandacht krijgen?
“Zeker. Als ik een pak hagelslag koop, kan ik precies zien wat alle ingrediënten zijn. Als ik software koop, wil ik dat eigenlijk ook precies weten. Want als er dan zo’n incident met PHP is, wil ik eigenlijk met één druk op de knop kunnen zien welke software ik gekocht of geschreven heb die dit element bevat, zodat ik actie kan ondernemen. Naar die mate van transparantie moeten we toe. Want ook voor nieuwe pakketten die je koopt, is dat niet altijd transparant. Als ik een SaaS-dienst afneem, wil ik gewoon weten van welke services die dienst gebruikmaakt. En welke open source er gebruikt is.”

Kun je nog iets zeggen over digitale autonomie? In hoeverre zijn jullie daarmee bezig?
“
Ja, zeker. Daar hebben wij stappen gezet. We zijn vrij ver met het bepalen met welke Europese cloud-serviceprovider wij intensiever willen gaan samenwerken. Daar hebben we echt een shortlist; we bekijken proof of concepts en contracten en dergelijke. Autonomie is bij ons dus geen loze kreet. We willen echt een Europees alternatief aan de menukaart toevoegen voor Azure en AWS.

Iets anders… we hebben met een Italiaanse partij, Domyn, een samenwerkingsverband gesloten. We zijn niet alleen klant geworden; we hebben er ook in geïnvesteerd. We werken nauw met ze samen aan een agentic AI-platform dat geschikt is voor hoogkritische sectoren, zoals banken, overheden, ziekenhuizen et cetera. En dat is heel plezierig. Dat hadden we nooit eerder gedaan: met elkaar ontwikkelen, onze engineers met hun engineers.

De upside voor Domyn is, dat als het platform voor ons goed genoeg is, het voor heel veel kritieke sectoren goed genoeg is. Het voordeel voor ons is dat zij het zo ontwikkelen dat het niet customized is voor Rabobank, maar generiek, voor iedereen herbruikbaar. Daar zijn ze ook heel scherp op. Dat geeft ons het voordeel dat wij iets krijgen dat schaal gaat krijgen, dat door veel partijen gebruikt gaat worden, waardoor wij alternatieven in onze technologie-stack krijgen waar grote leveranciers achter gaan staan. Overigens is de Bank of New York ook klant van Domyn. Het is dus niet ‘Europa versus Amerika’. De inzet is: kunnen we voldoende alternatieven creëren, zodat er geen concentratie op individuele leveranciers is?”

Zijn we nog iets vergeten?
“Misschien nog leuk om even te noemen. Bij AI zijn kennis en volwassenheid van je mensen heel belangrijk. Daarom zijn we een groot intern opleidingstraject begonnen: You & AI. Medewerkers en leiders in alle lagen van de organisatie worden opgeleid, afhankelijk van de kennis die voor hen relevant is. En we nemen daarbij in acht hoe kundig ze al zijn op dit vlak. We zijn er namelijk wel van overtuigd dat AI iedereen binnen de bank gaat raken. En dit is iets waar we het afgelopen jaar een flinke stap gezet hebben. Je ziet, al die onderwerpen die vorig jaar nog een beetje zoemden, zijn nu concreet: we investeren en stappen erin.”

Gerelateerde artikelen

“Digitalisering is gevechtskracht geworden”

“Digitalisering is gevechtskracht geworden”

Jeroen van der Vlugt is als CIO eindverantwoordelijk voor digitalisering bij Defensie. Als lid van de bestuursraad rapporteert hij direct aan de SG. Daarbij is hij eindverantwoordelijk voor de politieke advisering aan de beide bewindspersonen. Jeroen vervult daarnaast de rollen van CISO en CDO en heeft digitalisering tot deel van het primaire proces gemaakt. Onlangs is hij genomineerd voor de CIO of the Year Award.

“Ik geef richting aan verandering, breng mensen in beweging”

“Ik geef richting aan verandering, breng mensen in beweging”

Ilze Cools verbindt gevoel voor de business met mensgericht leiderschap en daadkracht. Door goed te luisteren, heldere keuzes te maken en richting te geven, heeft ze als CIO van Dura Vermeer met haar team in drie jaar tijd een grote digitale verandering gerealiseerd. Daarom is zij genomineerd voor de CIO of the Year Award. 

Martijn de Hamer: “Ik liep per ongeluk tegen een informatiebeveiligingsincident aan”

Martijn de Hamer: “Ik liep per ongeluk tegen een informatiebeveiligingsincident aan”

Martijn de Hamer is waarnemend CISO Rijk en voorzitter van de CISO of the Year Award-jury. Dat is dit jaar voor de eerste én de laatste keer: hij neemt, als plaatsvervangend CISO Rijk, sinds eind vorig jaar de rol van Aart Jochem waar tot de start van Justin Broeders op 1 juni. Ik sprak hem over zijn achtergrond, het selectieproces voor de CISO Award en het digitale-soevereiniteitsdebat.