Doordat steeds meer mensen, dingen en technologie met elkaar worden verbonden, ontstaan nieuwe initiatieven die wonen, werken en leven gemakkelijker zouden moeten maken. Dat besef drong ruim 2,5 jaar geleden ook door bij Heijmans.

Het in 1923 opgerichte bouwbedrijf startte het project BeSense, een slim sensorsysteem dat allerlei data verzamelt in gebouwen, met als doel om een slimme, aangename en duurzame werkomgeving te creëren. Met het begin dit jaar gelanceerde nieuwe Internet of Things-platform zal de toekomst van gebouwbeheer en werkplekken drastisch veranderen. Een praktijkvoorbeeld.

De manier van werken is de afgelopen jaren flink veranderd. De vaste werkplek is ingeruild voor een flexibele of mobiele werkplek, en ook het moment waarop we werken is niet meer standaard van negen tot vijf. Al deze ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat de functie en het gebruik van een kantoor veranderen.

Gedreven door deze ontwikkeling ontkiemde er een zaadje bij Heijmans. Het was Ton Fleuren, director business development Utiliteit, die aan de wieg stond van BeSense. Hij gaf projectmanager Innovatie Thomas Thunnissen vervolgens de opdracht om dit innovatieve project te realiseren.

Thunnissen: “BeSense is ontstaan omdat we meer willen focussen op de gezondheid, welzijn en productiviteit van de eindgebruikers. BeSense verzamelt met behulp van sensoren anonieme data over ruimtegebruik, bezetting en benutting van een gebouw. Hiervoor maken we gebruik van sensoren die aan bureaus worden bevestigd. Maar ook sensoren aan muren en plafonds zijn mogelijk.

Alle sensoren hebben een uniek ID-nummer en zijn draadloos met een softwaresysteem verbonden. Voortdurend meten ze zaken die voor een pand van belang zijn: ruimtebezetting, temperatuur, CO2-gehalte, lichtintensiteit en luchtvochtigheid. Door al deze informatie samen te brengen en te analyseren, kunnen er slimme en duurzame beslissingen worden genomen.”

Thunnissen noemt ook een aantal voorbeelden: “Stel je ontdekt dat een dag en nacht verwarmde ruimte maar 12 procent van de tijd bezet is. Of dat spreekkamer X vaak een zorgelijk hoog CO2-gehalte heeft, wat de concentratie negatief beïnvloedt. Of dat de oostgevel veruit favoriet is – en waarom dat zo is. Met die kennis kunnen bedrijven proactief handelen. En dat is plezierig voor de gebouwbeheerder, de werkgever, het personeel, maar ook voor de schoonmakers. Zij kunnen immers efficiënter en gerichter werken. Zo geeft BeSense hun bijvoorbeeld de meest optimale schoonmaakroute op basis van voorspelde vervuiling.”

Algoritmes

BeSense werd de eerste 1,5 jaar ontwikkeld door Heijmans, in samenwerking met sensorfabrikant Clickey en schoonmaakbedrijf CSU. Zij waren op zoek naar informatie om de kwaliteit van de schoonmaak naar een nog hoger niveau te tillen. Dat kan prima met behulp van de informatie afkomstig van de sensoren. Voorgeprogrammeerde algoritmes signaleren waar en wanneer vervuiling optreedt, zodat een kantoor gerichter kan worden schoongemaakt.

Toen BeSense na 1,5 jaar voldoende was vormgegeven, getest en de ideeën concreter waren uitgewerkt, ontstond de behoefte om te starten met de ontwikkeling van een dataplatform en een applicatie. Alle brondata afkomstig uit de sensoren moeten immers ergens samenkomen, zodat de gegevens kunnen worden geanalyseerd en omgezet naar nuttige informatie. Bovendien moeten diverse eindgebruikers van een kantoor toegang krijgen tot de app en moeten er diverse systemen (van bijvoorbeeld het schoonmaakbedrijf) gekoppeld worden.

Uiteindelijk heeft Heijmans ITvisors in de arm genomen voor de ontwikkeling van het platform. Beide partijen werkten al samen aan andere IT-projecten binnen het bouwbedrijf. De samenwerking is gestart met de ontwikkeling van een proof of concept van het IoT, dat uiteindelijk binnen één week werd opgeleverd.

Low-code

Medio 2016 is ITvisors samen met het projectteam van BeSense vervolgens gestart met de bouw van de applicatie in Mendix, op basis van de agile-methodiek. Inmiddels lag de druk hoog om snel de applicatie op te leveren. Binnen enkele maanden moest de eerste versie live. Thunnissen, die zelf geen IT’er is, maakte hier kennis met de mogelijkheden en snelheid van het Mendix-platform. Met dit low-code ontwikkelplatform is het mogelijk om tot vier keer sneller applicaties te ontwikkelen.

“Mendix gaat uit van modelleren in plaats van programmeren. Dit betekent dat iedereen een actieve bijdrage kan leveren aan de bouw van een applicatie. Bovendien zijn veel componenten binnen Mendix herbruikbaar, waardoor de time-to-market aanzienlijk wordt verkort.”

Uiteindelijk is de nieuwe applicatie binnen een half jaar ontwikkeld. Alle sensordata komen via het LoRa-netwerk samen op het Microsoft Azure-platform in de cloud. Daar vindt de databeveiliging en het datamanagement plaats, waarna vervolgens de geaggregeerde data wordt ontsloten naar de Mendix-applicatie.

Vier doelgroepen

De app richt zich nu primair op vier soorten eindgebruikers:

  1. Schoonmakers: met de BeSense schoonmaakapp wordt online informatie gegeven aan de schoonmaker over vervuiling van verschillende ruimtes, toiletten en bureaus. De schoonmaker krijgt zo exacte informatie over taken, planning en looproutes. Bovendien kan de schoonmaker bepaalde meldingen doen via de app, bijvoorbeeld als er een lamp kapot is.
  2. Medewerkers: met de app krijgen zij inzicht in de beschikbare werkplekken en de drukte op een bepaalde afdeling. Bij aankomst op kantoor kunnen zij direct bepalen waar nog ruimte beschikbaar is.
  3. Facilitymanagers: zij krijgen met de app inzicht in het reilen en zeilen van een gebouw en kunnen op basis daarvan proactief hun gebouwbeheer, onderhoud en hospitality optimaliseren. Maar het levert ook inzichten op die bij verbouwingen of nieuwbouw van pas komen.
  4. CEO’s: door inzicht te hebben in de bezetting en het gebruik van een kantoorpand, kunnen CEO’s beslissingen nemen om uiteindelijk kosten te besparen.

Lessons learned

Omdat Heijmans inmiddels meer dan 2,5 jaar ervaring heeft opgedaan met de toepassing van sensortechnologie en het opzetten van een platform voor het Internet of Things, kost het Thunnissen relatief weinig moeite om de belangrijkste leermomenten nog eens op een rij te zetten. Hij wil ze graag delen met andere IT-managers die misschien nog in de oriëntatie- en ideefase verkeren, of inmiddels aan de wieg staan van nieuwe ontluikende initiatieven.

Enkele lessen lijken misschien open deuren, zoals ‘creëer draagvlak’ en ‘zorg voor betrokkenheid’, maar de ervaring leert dat juist die psychologische aspecten extra aandacht behoeven bij de introductie van nieuwe technologie, zoals het internet of things:

Creëer draagvlak

“Bij innovatietrajecten gaat het niet zozeer om technologie, maar veel meer over mensen en draagvlak. Het is belangrijk om van de juiste mensen in de organisatie steun te krijgen. Je hebt immers mensen nodig die je helpen en die assets vrijmaken, zodat je plannen daadwerkelijk tot uitvoer kunt brengen. Zoek het draagvlak dan ook hoog in de organisatie.”

Zorg voor betrokkenheid

“Als je eenmaal draagvlak hebt, dan is het vervolgens belangrijk om de stakeholders betrokken te houden. Zorg dus voor een continue terugkoppeling over jouw project, zodat mensen geïnformeerd en betrokken blijven. Vooral het communicatieaspect is belangrijk voor een succesvol project.”

Ontwikkel op een andere locatie

“Werk met je ontwikkelteam op een andere locatie dan waar de dagelijkse business plaatsvindt. Voor BeSense zijn we met het ontwikkelteam heel bewust op andere locaties gaan werken, dus weg uit de dagelijkse business bij Heijmans. Een andere werkomgeving geeft niet alleen een stimulans aan de creativiteit, maar zorgt er ook voor dat je niet zichtbaar bent voor je eigen organisatie. Dat is op sommige momenten heel fijn, want dan krijg je geen vragen of opmerkingen van collega’s als je in hun ogen weer eens aan het ‘spelen’ bent.”

Neem de tijd

“Het is belangrijk om voldoende tijd uit te trekken voor je project, maar zeker ook om de businesscase concreet te maken. Dit is een stap die vaak wordt vergeten of niet voldoende wordt uitgewerkt, waardoor veel innovatietrajecten uiteindelijk stranden. Het is belangrijk om een idee te hebben waar iedereen in gelooft, dat duidelijk is hoe het idee in de praktijk kan worden gebracht, maar ook dat het tot in detail is doorgerekend wat het uiteindelijk op gaat leveren. Houd er daarbij rekening mee dat nieuwe ideeën altijd tijd nodig hebben om te landen in de markt.”

Praat vooraf met klanten

“Je kunt nog zo’n goed idee hebben, maar als het niet aansluit op de behoefte van jouw klanten, dan gaat het niet werken. Praat dus vooraf altijd met een aantal klanten om erachter te komen wat er bij hen speelt en waar hun behoeften liggen. Door dit regelmatig te doen, krijg je een steeds beter beeld van waar jouw idee aan moet voldoen en maak je uiteindelijk iets waar daadwerkelijk behoefte aan is. Voor BeSense hebben we dan ook een pilot gedaan met Aegon, een van onze klanten. Vanaf de start van onze eerste ideevorming waren zij onderdeel van het team.”

Zorg voor helderheid

“Zorg dat je helder hebt hoe de oplossing eruit moet komen te zien. Voortbordurend op de vorige tip is het cruciaal om goed op je netvlies te hebben wat voor oplossing je voor ogen hebt. Juist doordat wij zo’n grondig voortraject hebben doorlopen met klanten en partners, wisten we precies waar de oplossing aan moest voldoen. Alle vragen van het ontwikkelteam en de architecten konden we dan ook direct en zonder twijfel beantwoorden. Juist doordat iedereen helder voor ogen had waar de oplossing aan moest voldoen, konden we sneller starten met de ontwikkeling.”

Houd de totaaloplossing in de gaten

“Als je eenmaal bezig bent met de ontwikkeling, zorg dan dat je altijd het totaalplaatje voor ogen houdt. Het BeSense-platform bestaat bijvoorbeeld uit meerdere lagen en ieder onderdeel heeft een eigen mate van belangrijkheid. Gedurende het ontwikkelproces werk je in sprints aan die individuele onderdelen, waardoor al snel het gevaar dreigt dat je het totaal of de samenhang uit het oog verliest.

Tijdens de ontwikkeling van BeSense was bijvoorbeeld de rapportagefunctionaliteit erg belangrijk, maar die kwam pas als laatste aan bod. In die fase hadden we echter al wel te maken met tijdsdruk. Door op regelmatige basis het gesprek aan te gaan met de architect voorkom je dat je aan het einde voor verrassingen komt te staan.”

Tot slot

Thunnissen is tevreden met de nieuwe applicatie, maar ook over de samenwerking met ITvisors: “Mendix is een platform dat ons de nodige schaalbaarheid en flexibiliteit biedt. We willen de komende jaren BeSense namelijk laten uitgroeien tot een groter systeem dat informatie uit meerdere facilitaire diensten kan koppelen.

Desondanks is alleen een goede techniek niet voldoende voor een succesvol project. Ook de agile werkwijze zorgde voor een enorme vaart. Door iteratief te werken konden we in een vroeg stadium testen en snel bijsturen waar nodig.”

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Laat alsjeblieft een reactie achter!
Laat hier je naam achter