Van iemand die levert op bestelling zal de CIO zich in toenemende mate ontwikkelen tot een business-executive. Het realiseren van groei en een groter marktaandeel is daarbij dé topprioriteit voor 2018. Dat blijkt uit een omvangrijk onderzoek van onderzoeksbureau Gartner onder ruim drieduizend CIO’s in bijna honderd landen.

Elk jaar legt het Amerikaanse IT-onderzoeks- en adviesbureau Gartner de CIO langs de meetlat. Wat zijn de belangrijkste prioriteiten en uitdagingen op strategisch, technisch en managementvlak? Afgelopen jaar werden in totaal 3.160 CIO’s uit 98 landen ondervraagd. De bedrijven en organisaties waar de respondenten werken zijn in totaal goed voor 13 biljoen dollar aan omzet en 277 miljard dollar aan IT-bestedingen. Wat zijn de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen voor 2018?

Veranderende rol

Nu steeds meer bedrijven en organisaties hun digitale activiteiten in hoog tempo uitbreiden en opschalen, wordt 2018 het defining moment voor CIO’s die de boot niet willen missen. Dat heeft gevolgen voor de positie van de CIO; hij of zij draagt niet langer enkel de verantwoordelijkheid voor een goede IT-structuur, maar laat zijn invloed in steeds meer geledingen van de organisatie gelden. Van het bewaken van kosten en processen tot het realiseren van omzetgroei en het exploiteren van data: de CIO is niet langer verantwoordelijk voor het IT-domein alléén, maar draagt in steeds grotere mate bij aan de algehele businessdoelstellingen.

Grote consensus bestaat er over het feit dat de rol van de CIO inderdaad gaat veranderen. Maar liefst 95 procent van de ondervraagde CIO’s beantwoordt die vraag bevestigend. Technologische trends die elkaar steeds sneller opvolgen en op elkaar ingrijpen, veranderende verwachtingen, nieuwe doelstellingen: ze hebben gevolgen voor de invulling van de rol van de CIO. Die nieuwe rol zal alleen maar meer aan gewicht winnen nu nieuwe digitale businessmodellen hun intrede doen en disruptieve technologieën als intelligente machines en geavanceerde analytics daar steeds vaker deel van uitmaken.

Op de korte termijn zullen vooral technologische trends als cybersecurity en kunstmatige intelligentie de rol van de CIO ingrijpend veranderen, zo verwacht een groot deel van de ondervraagden. Parallel aan deze ontwikkelingen – waarbij de CIO zijn invloed in steeds meer geledingen van de organisatie laat gelden – worden hoogwaardige IT-voorzieningen in toenemende mate als iets vanzelfsprekends gezien. Niet voor niets slokken ze relatief gezien steeds minder van de kostbare tijd op van de CIO.

In plaats daarvan zal de CIO zich in toenemende mate opwerpen als verandermanager, met alles wat daar aan toenemende verantwoordelijkheden – bijvoorbeeld op het gebied van innovatiemanagement en talentontwikkeling – bij hoort.

Groei

Digitale producten en diensten zullen leiden tot nieuwe omzetstromen, nieuwe business-value en een veranderende relatie met klanten en burgers. Niet voor niets benoemt een kwart (26 procent) van de ondervraagde CIO’s het realiseren van groei en het vergroten van marktaandeel als dé topprioriteit voor 2018.

Andere vaak genoemde prioriteiten ondersteunen die focus op groei: digitale business en transformatie (17 procent), optimalisatie van de winst die voortvloeit uit nieuwe omzetstromen (10 procent), innovatie/R&D en nieuwe producten en diensten (ook 10 procent), een verscherpte klantfocus (9 procent) en aanacht voor fusies en overnames (7 procent).

In hun streven naar groei worden CIO’s gesteund door de wereldwijd stijgende IT-budgetten; CIO’s zien de budgetten met 2 tot 5,1 procent stijgen. Kanttekening daarbij: een deel van dat opgehoogde budget komt op het conto van cybersecurity (zie kader). Maar liefst 95 procent van de ondervraagde CIO’s spreekt de verwachting uit dat cybersecurity een steeds grotere impact op de organisatie zal hebben.

Weinig verrassend staat digitale veiligheid dan ook hoog op de agenda van CIO; ongeveer een op de drie (35 procent) van de ondervraagden geeft aan dat de organisatie al geïnvesteerd heeft in bepaalde aspecten van digitale beveiliging. Een net iets groter percentage (36 procent) geeft aan concrete plannen te hebben voor de implementatie van een vorm van cyberbeveiliging.

Executive leadership

Dé uitdaging voor CIO’s is de vraag hóé ze die groei kunnen bewerkstelligen. Organisaties zullen zichzelf opnieuw moeten uitvinden en soms zelfs moeten kannibaliseren op hun bestaande businessmodel. CIO’s maken een ontwikkeling door nu organisaties van de fase van digitaal experimenteren langzaam naar digitaal opschalen bewegen.

Tegelijkertijd zijn er nog wel wat obstakels die vroege digitale experimenten en pilots in de weg staan. Vooral de organisatiecultuur blijkt nogal eens een sta-in-de-weg te zijn; bijna de helft van de ondervraagde CIO’s noemt dit de grootste te nemen horde. Ook de eigen functiedoelstellingen staan groei vaak in de weg. De overgrote meerderheid (84 procent) van de respondenten geeft aan verantwoordelijkheden te hebben die verder reiken dan het traditionele IT-domein, vaak op het vlak van thema’s als innovatie en transformatie.

Opmerkelijk is de significante toename van de tijd die de CIO spendeert aan executive leadership. CIO’s besteden hier twee dagen per maand meer aan ten opzichte van drie jaar geleden. Hoe volwassener de digitale business van een onderneming is, hoe groter de kans dat de CIO rechtstreeks aan de CEO rapporteert.

Business intelligence

Groeiende mogelijkheden voor kunstmatige intelligentie door steeds grotere hoeveelheden data, nieuwe toepassingen op het snijvlak van big data en het internet of things, nieuwe businessmodellen, machine-learning: data-analytics en businessintelligence (BI) zorgen voor een heel arsenaal aan nieuw businessmogelijkheden. In eerdere onderzoeken van Gartner kwamen BI en analytics al naar voren als dé onderscheidende technologieën. En ook in het meest recente onderzoek worden deze technologieën het vaakst genoemd. Ook worden ze in toenemende mate gezien als strategisch belangrijk.

Data en inzicht ín die data vormen de drijvende kracht achter digitale producten en dienstverlening. Gebruiks- en interactiedata leiden tot een hechtere relatie met klanten en tot waardecreatie voor alle partijen. In totaal noemt 26 procent van de respondenten BI/analytics als dé technologie die de organisatie onderscheidt van de concurrentie en die helpt om de missie te bereiken.

KI

Kunstmatige intelligentie doet langzaam maar zeker zijn intrede op de werkvloer, waarbij vooral doelen als een verbeterde klantervaring en fraudebestrijding de boventoon voeren. Tegelijkertijd noemen CIO’s KI de lastigst te implementeren technologie, nog voor digitale beveiliging en het internet of things (IoT).

Dat hangt volgens de meeste respondenten vooral samen met het feit dat deze nieuwe technologieën – met KI op kop – vragen om allerlei nieuwe vaardigheden, zoals technische kennis van specifieke KI-technologieën, datascience, datakwaliteit, en vaardigheden om KI-omgevingen te monitoren en te beheren. En laten nou juist die vaardigheden vaak lastig te vinden zijn op de (in elk geval in Nederland) krappe arbeidsmarkt voor technisch personeel.

Digitaal team

78 procent van de ondervraagde CIO’s stelt dat digitale business ervoor zorgt dat hun IT-organisatie beter toegerust is om verandering tot stand te brengen. Een eerste belangrijke taak voor de CIO is het tot stand brengen van steun binnen de organisatie voor het digitale ecosysteem, om op die manier mogelijkheden te creëren voor opschaling van de digitale business. 71 procent van de deelnemers aan het onderzoek geeft aan een apart digitaal team te hebben ingesteld dat de organisatie ondersteunt bij het opschalen van digitale activiteiten. Doorgaans rapporteert dit team direct aan de CIO, alhoewel het ook voorkomt dat er rechtstreeks aan de CEO wordt gerapporteerd.

De belangrijkste, algehele conclusie? Om digitale transformatie tot stand te brengen, zullen CIO’s zelf moeten veranderen. Van iemand die levert op bestelling zal de CIO zich moeten ontwikkelen tot een business-executive. Grootste uitdaging daarbij is ongetwijfeld dat er, in een wereld waarin de technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen, geen blauwdruk bestaat voor de invulling van die nieuwe rol. Het belangrijkste advies aan CIO’s is dan ook: wacht niet te lang met veranderen.


 

Cloud security

Eerdere voorspellingen voor 2017/2018 over de dominante trends op het gebied van cybersecurity hadden onder meer betrekking op cloud security. Nu cloudomgevingen steeds volwassener worden en organisaties steeds hogere eisen stellen aan die omgeving, groeit de behoefte aan adequate beveiliging. Tegelijkertijd vindt er op het gebied van cybersecurity een verschuiving plaats van beveiliging naar preventie en detectie.

Pril stadium

De ontwikkelingen op het gebied van KI verlopen in een razendsnel tempo, met recente doorbraken op het gebied van onder meer machine-learning, big data en spraakherkenning. De CIO is de aangewezen persoon om de CEO en overige directieleden bij de hand te nemen als het gaat om het integreren van die nieuwe technologie in een succesvolle businessstrategie. Tegelijkertijd moeten CIO’s rekening houden met snelle veranderingen.

Alhoewel veel onderliggende KI-technologieën in de kern hun waarde bewezen hebben, bevindt de markt voor toegepaste KI-oplossingen zich nog altijd in een erg pril stadium. Ook moeten CIO’s zich rekenschap geven van het feit dat voor een grote uitrol van KI-technologie specialistische kennis nodig is.