Moeten we het hier echt over nepnieuws hebben? Is dat inmiddels niet al uitgekauwd? Ja, daar moeten we het nog steeds over hebben. Want de gevolgen van het tolereren van nepnieuws zijn groot. Het gaat verder dan het lokken van lezers naar leuke clickbaits (‘Je zult niet geloven wat er gebeurde toen ze zich omdraaide’). Het gaat ook verder dan het spindoctoren van politici. Het legt een bom onder de maatschappij zelf.

Een van de meest fundamentele krachtvelden in de maatschappij is die tussen het eens en oneens zijn met elkaar. We moeten het over een aantal dingen eens zijn; anders is er geen basis voor een maatschappij. De kern is namelijk dat we dingen delen in de maatschappij. Maar het is net zo belangrijk om het met elkaar oneens te kunnen zijn. We hebben namelijk elk ons eigen perspectief. En door in alle openheid, veiligheid en vrijheid te kunnen discussiëren komen we ook verder, creëren we een gedeelde mening voor morgen.

Wat is nodig om het met elkaar eens te zijn? Of oneens? Op zijn minst een gedeelde set van observaties. Anders ben je het oneens met elkaar op elk je eigen dataset, en daar schiet je niets mee op. En het helpt al helemaal niet om het met elkaar eens te worden.

Mark Zuckerberg heeft het voor 2018 tot zijn persoonlijke missie gemaakt om ervoor te zorgen dat gebruikers alleen maar nieuws zien uit betrouwbare bron; het oplossen van fake news. Zuckerberg zegt een aantal opties overwogen te hebben. Facebook zou het zelf kunnen oplossen, maar daar voelen ze zich niet erg comfortabel onder. Je zou het externe experts kunnen vragen, maar ook dat is niet objectief. ‘We laten het aan de community over’ is Facebooks oplossing. Lerende algoritmes.

Minder overheid?

Het is een echte Silicon Valley-gedachte. Hoe meer je mensen met elkaar in verbinding brengt, hoe minder je een overheid nodig hebt. Je kunt zelf naar het ‘ideaal’ van de directe democratie toe. (Wie daar meer over wil weten moet maar eens lezen wat Plato daar al over te zeggen had). En de overheid hoeft de wil van het volk alleen maar uit te voeren.

Het probleem is echter dat de digitale platforms waarop die verbindingen plaatsvinden allemaal commercieel van nature zijn en gericht zijn op adverteerders. Daarmee zijn ze geen neutraal middel. Digitale platforms zijn geen technologiebedrijven, maar media-ondernemingen met verantwoordelijkheid voor wat er op het platform gebeurt.

 Dat is precies de reden waarom we toch een controlerende overheid nodig hebben. Deze zorgt dat commerciële belangen en het algemene belang in balans blijven. In Duitsland is een wet van kracht geworden (de Netzwerkdurchsetzungsgesetz (NetzDG)) die sociale media verplicht om haatberichten te verwijderen. De European External Action Service East Stratcom Task Force heeft een website opgezet, EU vs Disinfo, waar nepnieuws ontmaskerd wordt.

En nu wordt het ingewikkeld. Heeft de EU daarmee een Ministerie van Waarheid ingericht? En legt Duitsland nu de verantwoordelijkheid voor wat vrijheid van meningsuiting is bij commerciële bedrijven? En wast Facebook zijn handen in onschuld als trollen de algoritmes en daarmee de wil van het volk manipuleren?

Desinformatie, propaganda en nepnieuws zijn er al zo lang er macht is. Maar de digitale push maakt het probleem wel een paar factoren groter. En een oplossing is niet in zicht. Gelukkig kan de maatschappij wel tegen een stootje.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Laat alsjeblieft een reactie achter!
Laat hier je naam achter