Sneller en sneller: het tempo waarin digitale transformatie zich binnen bedrijven en organisaties voltrekt nam het afgelopen jaar flink toe. Dat brengt allerlei veranderingen met zich mee. Van toenemende eisen aan leveranciers tot meer ethiek in het digitale domein. Vier strategische thema’s voor 2018.

‘Nederlandse bedrijven lopen voorop met digitale transformatie’, zo kopte Het Financieele Dagblad afgelopen najaar. Nederlandse bedrijven durven, meer dan hun buitenlandse tegenhangers, te experimenteren met de digitalisering van hun activiteiten en gaan vaker aan de slag met nieuwe producten, diensten of functionaliteiten op hun website of app. Dat blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse businessschool MIT Sloan en adviesbureau Deloitte.

Ook gaf slechts 11 procent van de ondervraagde Nederlandse bedrijven aan (op 3.500 ondervraagde digitale managers in totaal) absoluut geen idee te hebben hoe de digitale transformatie vorm te geven. Wereldwijd bedroeg dat percentage volgens MIT Sloan en Deloitte maar liefst het dubbele, namelijk 23 procent.

Disruptieve businessmodellen

Van big data en het internet of things tot kunstmatige intelligentie en blockchain: het zijn slechts enkele voorbeelden van de diverse nieuwe, digitale technologieën die de afgelopen jaren zijn opgekomen. Samen vormen ze de aanjager voor allerlei nieuwe, ‘disruptive’ businessmodellen, waarbij IT en data de business niet slechts ondersteunen maar de business zíjn en op die manier nieuwe omzetstromen generen.

Bedrijven en organisaties zullen, veel meer nog dan nu, veranderen in softwarebedrijven. Het simpelweg digitaliseren van bestaande processen volstaat niet; het gaat erom nieuwe technologieën aan te wenden voor een algehele digitale transformatie. Veel organisaties worstelen met die transformatie. Waar te beginnen? En: hoe kun je die transformatie vervolgens in goede banen leiden?

Volgende stappen

De afgelopen jaren werden in veel sectoren al de eerste voorzichtige schreden op het digitale-transformatiepad gezet. Zo verbeterde de Britse bank Barclays zijn digitale dienstverlening richting klanten via een handige mobiele app, ging Philips Lighting steeds verder in het ontwikkelen van zakelijke diensten rondom slimme lampen (zie kader), en investeerden belangrijke transport hubs als Schiphol en de Rotterdamse haven in digitalisering om het vervoer van passagiers en goederen steeds verder te stroomlijnen. Het zijn slechts enkele voorbeelden van bedrijven die de afgelopen jaren steeds hoger inzetten op digitalisering. Ook in 2018 zullen veel bedrijven en organisaties weer volgende stappen zetten.

In 2017 versnelde het tempo waarin digitale innovatie zich voltrekt; steeds meer bedrijven trokken op met techpartners om te komen tot nieuwe businessmodellen en bedrijfsprocessen. Ook zagen we de opkomst van businessmodellen op basis van platforms en nieuwe disruptieve technologieën (zoals intelligent automation) en de doorontwikkeling van (steeds verder geautomatiseerde en gepersonaliseerde) digitale dienstverlening.

Naar verwachting verschuift de focus in 2018 naar het verder institutionaliseren van digitale transformatie binnen de organisatie. Daarbij spelen vier strategische thema’s een rol:

Digitaal inzicht

Traditioneel staat of valt zakelijk succes met skills op het gebied van zaken als leiderschap, bestuur, verandermanagement en cultuur. Digitale transformatie onttrekt zich aan dat traditionele raamwerk; om succesvol digitale veranderingen tot stand te brengen, zullen organisaties zich nieuwe vaardigheden eigen moeten maken op het gebied van disruptieve technologieën, platformarchitecturen en businessmodellen, en digitale services en innovatie.

Dit betekent van de andere kant óók dat IT-leveranciers in 2018 beter beslagen ten ijs zullen moeten komen, willen ze daadwerkelijk een verschil maken voor hun klanten. Tot nu toe – ruim vijf jaar nadat het begrip digitale transformatie voor het eerst in directiekamers doorsijpelde – bedienden veel leveranciers zich van ronkende marketingtaal en bijbehorende oppervlakkige mantra’s als ‘People First’ en ‘Design Thinking’.

Anno 2018 komen ze daar niet meer mee weg; CIO’s letten steeds meer op de mate waarin leveranciers daadwerkelijk een gestructureerde, logische aanpak voorstaan, op basis van verfijnde perspectieven, en waarbinnen alle vereiste stappen en elementen op een strategische manier georganiseerd zijn.

CIO’s die vérder willen kijken en daadwerkelijk werk willen maken van een meer volwassen aanpak, kunnen daarbij dankbaar gebruikmaken van ‘maturity-models’ van (bijvoorbeeld) de British Computer Society.

Verdeeld over vier pijlers van digitale transformatie (Strategy & Vision, People & Culture, Process & Governance en Technology & Capabilities) omvat het model ‘traditionele’ competenties als leiderschap, cultuur en governance, maar ook voor digitale transformatie noodzakelijke factoren als digitale strategie en focus, verandermanagement, kennis van platformarchitecturen en -businessmodellen, en kennis van digitale dienstverlening. Juist omdat deze en andere modellen ‘holistisch’ van aard zijn, passen ze minder goed bij de oppervlakkige ‘people first’-mantra’s van leveranciers.

CIO’s doen er in 2018 dan ook goed aan om, nog meer dan voorheen, dóór te vragen om te achterhalen in hoeverre leveranciers en hun strategische partners daadwerkelijk kaas hebben gegeten van digitale transformatie.

Digitale frameworks

Een andere ontwikkeling die het komende jaar dominant wordt, is de opkomst van digitale frameworks. Tot nu toe was digitale transformatie – bij gebrek aan een goede bewezen aanpak – vooral een kwestie van trial and error. Aan die situatie komt langzaam een einde nu steeds meer leveranciers standaard-transformatieplatforms en -frameworks in hun portfolio opnemen. Zo gaan platforms als Leonardo van SAP en Predix van GE uit van een op een ecosysteem georiënteerde aanpak, waarin alle elementen die voor digitale transformatie belangrijk zijn een plek hebben gekregen.

Bedrijven en organisaties die zich oriënteren op de aanschaf van een bepaald platform of framework, doen er goed aan om scherp voor ogen te houden wat ze precies willen bereiken. En om te kijken in hoeverre de functionaliteit bij die doelen past. Ze moeten zich er daarbij van bewust zijn dat een platform op basis van een one-size-fits-all-aanpak waarschijnlijk ontoereikend is. In het ideale geval omvat de gekozen oplossing een basisplatform dat naar wens kan worden uitgebreid met technologieën, technieken en innovatiebenaderingen die de CIO in staat stellen om de digitale transformatie verder vorm te geven.

Digitale wendbaarheid

In 2018 staat niet langer de eindbestemming, maar de reis centraal. Intrinsieke digitale agility, voortdurende innovatie en het snel inspelen op veranderingen, uitdagingen en kansen: anno 2018 zijn het dé sleutelwoorden als het gaat om digitale transformatie. In het ideale geval weten CIO’s de benodigde next-generation skills zo te integreren in de dagelijkse processen, dat agility en voortdurende digitale transformatie integraal deel gaan uitmaken van de bedrijfsvoering.

Uitstekend geschikt daarvoor zijn businessmodellen op basis van onlineplatforms, zoals die bijvoorbeeld worden gehanteerd door bedrijven als Uber (taxidiensten), Airbnb (deelplatform voor woningverhuur) en Facebook (social community). Juist doordat dit soort platformorganisaties voor hun (fysieke of digitale) producten, diensten en social currency gebruikmaken van externe partijen (namelijk: de klanten die gebruikmaken van de betreffende dienst), zijn ze bij uitstek agile. Daardoor kunnen ze snel groeien en veranderingen aan het ecosysteem doorvoeren.

Ook kunnen innovatieprogramma’s zo worden opgezet dat ze een wijde range aan doelstellingen aankunnen en daarmee per definitie agile zijn. In het ideale geval is het innovatieproces in hoge mate gestandaardiseerd, maar is het type innovatie dat kan worden aangepakt in principe onbegrensd.

Ethiek

Ten slotte zal in 2018 de ethiek zijn intrede doen binnen het domein van digitale transformatie en de ‘disruptie’ die daarbij komt kijken. Sommige bedrijven kiezen er tot nu toe liever voor om maar gewoon te beginnen en laten zich weinig gelegen liggen aan wet- en regelgeving en ethische richtlijnen. In een later stadium excuses aanbieden en eventueel een boete betalen lijkt een interessantere optie dan alles al meteen volgens het boekje te doen.

Een voorbeeld: organisaties die actief aan de slag gaan met kunstmatige intelligentie en robotisering denken niet altijd na over de consequenties die zo’n keuze kan hebben voor hun medewerkers. Liever gokken ze erop dat er op termijn werk wordt gemaakt van een universeel basisinkomen zodat het probleem zichzelf oplost. Die vernauwende blik houdt bovendien in dat ze niet nadenken over oplossingen die de samenwerking tussen mens en machine stroomlijnen. Ook zouden CIO’s zich meer rekenschap moeten geven van de vraag hoe het door hen gekozen disruptieve businessmodel past binnen klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen.

Tot nu toe is het algemeen heersende beeld dat machines vooral het saaie, repeterende en gevaarlijke werk van mensen zullen overnemen. Maar het besef groeit dat juist de samenwerking en interactie tussen mens en machine volop kansen biedt voor meer efficiency. Robots en machines zullen dan ook steeds meer ‘uit hun kooi’ komen. Het advies daarbij aan CIO’s is: denk na over de gevolgen die digitale transformatie en een (radicaal) ander businessmodel kunnen hebben voor je medewerkers.

“IT-leveranciers zullen in 2018 beter beslagen ten ijs moeten komen”


Philips Lighting schrapt onderzoeksbanen

Begin januari maakte Philips Lighting bekend dat het 118 van de in totaal 350 arbeidsplaatsen schrapt bij zijn Eindhovense onderzoeksafdeling. De steeds grotere focus op slimme verlichtingssystemen en het internet of things maakt een efficiëntere organisatie noodzakelijk, aldus het bedrijf. Volgens een woordvoerder verwacht Philips door de ingreep de op de High Tech Campus gevestigde onderzoeksafdeling sneller te kunnen laten werken en sneller beslissingen te kunnen nemen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Laat alsjeblieft een reactie achter!
Laat hier je naam achter