De digitale transformatie is onontkoombaar. Dat blijkt uit de razendsnelle veranderingen die iedereen om zich heen kan zien, maar ook uit CGI’s Global 1000 Outlook voor de periode 2016-2017. Ieder jaar weer vraagt zakelijk en IT-dienstverlener CGI meer dan duizend bestuurders van ondernemingen en overheidsorganisaties verspreid over de hele wereld naar inzichten en vooruitzichten voor hun business en IT.

In voorgaande edities lieten zij zich al uit over digitalisering, vooral in de zin van experimenten en losstaande projecten. Maar afgelopen jaar viel er een trendbreuk te zien. Nu zetten de ondervraagde bestuurders de digitale transformatie hoog op de agenda, en dan als allesomvattend proces dat hun hele organisatie raakt.

Ruim 30 procent van de ondervraagde bestuurders geeft in CGI’s Global 1000 Outlook aan ervan overtuigd te zijn, dat een structurele transformatie van business en operationele modellen – en zelfs van de gehele organisatie – noodzakelijk is voor continuïteit en groei. Die ‘sense of urgency’ komt voort uit maatschappelijke ontwikkelingen, zoals globalisering, nieuwe concurrentievormen en veranderende consumentenbehoeften.

Maar vice versa zal de transformatie ook ingrijpende gevolgen hebben voor de samenleving. Doug McCuaig, president Eastern, Central and Southern Europe operations bij CGI, en al vele jaren nadrukkelijk betrokken bij transformaties van klanten, laat er zijn licht over schijnen. Wat betekent de digitale transformatie voor bestuurders? En wat zou de overheid voor positie in moeten nemen?

De business is IT en IT is de business

“Stap voor stap is de digitale transformatie de organisatie, en daarmee ook de bestuurskamer, binnengeslopen. Bij CGI zien we het dan ook als een evolutie, niet als een revolutie. We begonnen ooit met het automatiseren van de financiële administratie. Daarna was het de beurt aan HR-systemen, de backoffice, productiesystemen en websites voor klanten.

“De digitale transformatie vraagt om een cultuuromslag”

Zo kwam er steeds meer technologie de organisatie binnen – alsof je scheutje bij scheutje een glas volschenkt met water. Inmiddels is het glas tot de rand gevuld, en al die scheuten hebben zich vermengd tot één onderling verbonden geheel. Dat stelt eisen aan het C-levelmanagement, met de CEO voorop. De huidige CEO moet zich terdege realiseren welke betekenis technologie voor zijn organisatie heeft.

De business is IT en IT is de business. De hedendaagse bank heeft geen kluis met geld meer; haar leenproduct is een algoritme! Banken zijn IT-bedrijven. Dan mag je ook verwachten dat de CEO diepgaande kennis heeft van zowel de business als de IT.”

Allemaal datagedreven organisaties

“Je ziet dat de digitalisering zich per land en sector in een ander stadium bevindt; een andere fase van volwassenheid. Bij banken is het kennisniveau bijvoorbeeld al behoorlijk hoog, zeker in een land als Nederland. Maar de gecombineerde kennis van IT en de business is voor andere sectoren dan de financiële minstens zo essentieel.

In de maakindustrie moet je de kennis van ‘manufacturing’ en technologie – van automatisering, robots, internet of things – bij elkaar kunnen brengen. Alleen dan kun je de juiste strategische beslissingen nemen. Analytics, het afleiden van inzichten uit data, is straks voor alle sectoren bepalend voor succes. Data, de juiste data, wordt belangrijker dan producten die per slot van rekening uitwisselbaar zijn.

We worden allemaal datagedreven organisaties. Dat is een onvermijdelijke consequentie van de steeds voortgaande digitale transformatie richting de ‘verbonden’ samenleving.”

Klimaat scheppen voor ‘continuous learning’

“In het onderwijs, in de business schools, zie je al een verschuiving naar andere onderwijsprogramma’s. Operationsmanagement wordt bijvoorbeeld ‘Manufacturing en IT’. Dat moet ook wel, willen onderwijsinstellingen relevant blijven voor werkgevers.

Organisaties hebben in de toekomst andere skills nodig. Ook dat moet het management onderkennen. Ze moeten in staat zijn talent aan te trekken en vast te houden. Dat lukt alleen maar door een werkomgeving te creëren waarin kenniswerkers zich thuis voelen en zich betekenisvol kunnen ontwikkelen. Moderne economieën worden kenniseconomieën, voor zover ze dat nog niet zijn. De mensen die daarin functioneren, en zeker de aankomende generaties, stellen hoge eisen aan hun werkomgeving.

“Van de CEO mag je verwachten dat hij diepgaande kennis heeft van zowel de business als de IT”

Nooit eerder in de geschiedenis hadden we ‘privé’ de beschikking over betere tools dan zakelijk! Een ‘great place to work’ biedt een werkomgeving die medewerkers volledig faciliteert. Kijk naar wat Google doet voor zijn personeel.

Andersom worden er ook andere eisen gesteld aan werknemers. We moeten er rekening mee houden dat je niet klaar bent wanneer je met een papiertje uit de collegebanken komt. Meer dan ooit draait het om ‘continuous learning’. De ontwikkelingen in de technologie gaan zo snel, dat je voortdurend je competenties moet updaten en aanscherpen. Dat is ieders eigen verantwoordelijkheid. Maar als werkgever moet je er wel het juiste klimaat voor scheppen.”

Leren denken als ‘attacker’

“De digitale transformatie vraagt in alle opzichten om een cultuuromslag. Er zijn nieuwe manieren van werken nodig. Iedereen binnen de organisatie moet anders gaan denken en handelen om de transformatie in gang te zetten en op gang te houden. Ook de bestuurders. Er is ander leiderschap nodig! We zien dat er snel nieuwe bedrijfjes ontstaan die het de gevestigde orde behoorlijk moeilijk kunnen maken.

Google in zijn vroege jaren was er een goed voorbeeld van, maar kijk ook naar Uber of Airbnb. Ongeremd door allerlei legacy kunnen zulke bedrijven een heel businessmodel op zijn kop zetten. Bestuurders moeten daar oog voor hebben; ze moeten in staat zijn het model van de ‘attackers’ te begrijpen en te doorzien waar het werkelijke onderscheid in zit. Sterker: als ‘defender’ van hun op het oog ijzersterke positie moeten zij gaan denken als attackers. Dat is de enige manier om tijdig een antwoord te hebben. Je kunt de attackers overnemen en hun gedachtegoed binnen de poorten halen. Maar wat we ook zien gebeuren, is dat er mensen vrijgemaakt worden om de ‘aanval’ vanuit de eigen gelederen te organiseren.”

Economisch duurzaam florerende ‘innovatiehub’

“Zonder twijfel zal de digitale transformatie een grote invloed hebben op onze maatschappij. Zo wordt er bijvoorbeeld gesproken over mogelijk banenverlies door robotisering. Dat soort emoties komen altijd op bij grote veranderingen, daar moeten we een antwoord op vinden.

Maar voor een kenniseconomie als de Nederlandse zijn de kansen ook legio. Van belang is dan wel welke keuzes de overheid maakt en hoe toekomstige regeringen investeren in de economie. Daarbij hoeft niet zozeer een focus te liggen op bepaalde sectoren; de digitale transformatie gaat dwars door alle sectoren heen. De focus zou moeten liggen op het creëren van de ideale condities voor bedrijven en talent. Overheid, bedrijfsleven en onderwijs moeten elkaar vinden in een ecosysteem, waarin ieder elkaar versterkt.

De opdracht aan de overheid is een basis te leggen met een toekomstgerichte infrastructuur – en dan in de brede zin des woords. Dus: onderwijs, gezondheidszorg, mobiliteit, connectiviteit, aantrekkelijke ‘digitale’ steden (want dat is de habitat van jonge kenniswerkers). Daarmee breng je een vliegwiel op gang. Talent zal graag in Nederland blijven of zich hier vestigen.

Kennisindustrieën komen af op het beschikbare talent, private equity volgt de ondernemingen, de lonen gaan omhoog, nationale inkomsten uit belastingen stijgen mee. Zo ontstaat een arbeids-, vestigings- en ondernemingsklimaat dat Nederland de potentie geeft uit te groeien tot een vooraanstaande en economisch duurzaam florerende ‘innovatiehub’ in een digitale wereld. En daar profiteert iedereen van.”

Redactie
Dit is het vaste redactieaccount van IT Executive. Hierachter gaan meerdere redacteuren schuil. Je bereikt ons op redactie[at]it-executive.nl.