Een haperende wereldeconomie, een hoogoplopende handelsoorlog tussen de VS en China, en politieke turbulentie in Europa én daarbuiten: we leven in onzekere tijden. Ondertussen dendert de technologische ontwikkeling in sneltreinvaart voort. In deze snel veranderende wereld is creatief leiderschap onontbeerlijk. Wat kenmerkt de ware creatief leider?

Lange tijd was een goede leider iemand die simpelweg de juiste antwoorden gaf op de uitdagingen die op het pad kwamen van zijn of haar organisatie. Maar hoe kun je je organisatie en je mensen bij de hand nemen, als je simpelweg niet weet welke uitdagingen eraan zitten te komen?

Onze steeds sneller veranderende VUCA-wereld (wat staat voor volatility, uncertainty, complexity en ambiguity) wordt gekenmerkt door onzekerheid, complexiteit en meerduidigheid. Technologische ontwikkelingen gaan sneller dan ooit tevoren, politiek en economie zijn voortdurend in beweging, en de precieze toekomst van sectoren als het onderwijs en de gezondheidszorg is hoogst onzeker. Die snel veranderende context vraagt om een ander type leiderschap.

In een artikel op ideo.com beschrijft Suzanne Gibbs Howard de drie kwaliteiten die leiders nodig hebben in deze omstandigheden. De basis is volgens haar gelegen in creatief leiderschap; het vermogen om met – waar nodig – onorthodoxe oplossingen snel in te spelen op het voortdurend veranderende speelveld waarop organisaties zich bewegen.

De praktijk leert dat creatieve leiders daarbij vooral uitblinken op drie gebieden: ze zijn als geen ander in staat om diverse, multidisciplinaire teams te smeden, komen met nieuwe gezichtspunten en perspectieven die bestaande patronen doorbreken, en krijgen hun mensen in beweging met een mengeling van optimisme, empathie en inspiratie.

Multidisciplinair samenwerken

Roerige tijden vragen om nieuwe ideeën. De creatieve leider is in staat mensen te prikkelen met verfrissende ideeën en verrassende vragen. Hij stelt de status quo ter discussie en weet op die manier bestaande patronen te doorbreken.

Om vervolgens ook resultaten te kunnen boeken, is de creatieve leider iemand die mensen weet samen te brengen die elkaar anders misschien niet op een natuurlijke manier binnen een organisatie zouden treffen. Managers en vakspecialisten uit alle delen van het bedrijf worden samengesmeed tot een multidisciplinair team, dat – juist vanwege de vele invalshoeken – goed zicht heeft op relevante ontwikkelingen in de markt en in staat is om snel tot creatieve oplossingen te komen.

Om te komen tot maximale creativiteit nemen de teamleden steeds een andere rol aan (bijvoorbeeld projectleider, analyticus of creatief brein). Vaak werken multidisciplinaire teams volgens de uitgangspunten van agile.

Multidisciplinair werken is vaak lastig in organisaties die van oudsher op een meer traditionele, hiërarchische manier zijn gestructureerd. Klein beginnen is het devies. Succesvolle disciplinaire teams onderzoeken waar – uitgaande van de veranderende marktomstandigheden – winst valt te behalen. Vervolgens zetten ze kleinschalige, experimentele pilots op of ontwikkelen ze een eerste prototype. Pas bij bewezen succes wordt er verder opgeschaald.

Patronen doorbreken

Een mooi voorbeeld biedt de case van een Amerikaans gezondheidscentrum. Toenemende vergrijzing, oplopende kosten, snelle technologische ontwikkelingen: een van de sectoren waar de onzekerheid het grootst is, is de gezondheidszorg. Om alle bekende en onbekende uitdagingen het hoofd te kunnen bieden, stelde het Amerikaanse gezondheidscentrum Sutter Health een multidisciplinair team samen dat de opdracht kreeg om nieuwe ideeën te genereren. Het team begon met kleinschalige, niet-klinische innovaties, zoals een autodeelservice om patiënten naar afspraken te vervoeren.

Teamleden komen uit hun comfortzone en benaderen het probleem op een andere manier

Maar de échte omslag kwam toen het bedrijf zich richtte op een basale vraag: hoe kunnen we de ervaring rondom de laatste levensfase volledig anders inrichten? Die vraag leidde tot een waaier aan nieuwe ideeën, waaronder het idee voor een toolkit aan de hand waarvan terminale patiënten met hun geliefden over de dood kunnen praten.

Zo wist het bedrijf het onderwerp ‘levenseinde’ uit de taboesfeer te halen en patiënten en hun familieleden ertoe te bewegen om hun ervaringen te delen via de hashtag #LetsTalkAboutDeath. Inmiddels richt het bedrijf zich ook op meer klinische innovaties, zoals toepassingen voor zorg op afstand (handig voor afgelegen plattelandsgebieden).

Inspireren

Een Ecuadoraanse softwareontwikkelaar ontwikkelde geavanceerde mobiele betaaldiensten voor de klanten van een grote lokale bank. Er was één probleem: de klanten van de bank vonden die nieuwe technologie te ingewikkeld en lieten haar massaal links liggen. De nieuwe leidinggevende van het gedesillusioneerde ontwikkelteam wist haar teamleden opnieuw te motiveren door hen bankklanten te laten observeren en te ondervragen.

Al snel kwamen ze er daarbij achter dat de gemiddelde Ecuadoriaan kleinere leningen liever onderling met familieleden regelt. Deze en andere specifieke kennis van lokaal consumentengedrag leidde uiteindelijk tot de ontwikkeling van een wél succesvolle app, die het onder meer mogelijk maakt om makkelijk geld over te dragen aan familieleden.

Mensen in beweging krijgen én houden: de creatieve leider weet momentum te behouden met zijn inspirerende en enthousiasmerende manier van leidinggeven. Op momenten dat het team vastloopt, weet de creatieve leider de impasse te doorbreken door teamleden uit hun comfortzone te halen en hen het probleem op een andere manier te laten benaderen.

Onzekere toekomst

Al met al is creatief leiderschap dé manier om een organisatie klaar te stomen voor een onzekere toekomst. Juist in tijden waarin oude zekerheden steeds sneller op losse schroeven komen te staan, kan de creatieve leider het verschil maken door de organisatie bij de hand te nemen en te prikkelen.

Arnoud van Gemeren is hoofdredacteur van CIO Magazine, Boardroom IT en voormalig hoofdredacteur van TITM (Tijdschrift IT Management) en Outsource Magazine. Hij heeft een lange staat van dienst in de Nederlandse IT-mediawereld. Na een start bij een redactiebureau, was hij als hoofdredacteur van 1996 tot 2001 bij uitgeverij Array Publications verantwoordelijk voor diverse IT-vakbladen. In 2001 sloot hij zich aan bij een adviesbureau op het gebied van marketingcommunicatie, Beatrijs Media Group. Vanuit dit bureau bleef hij als hoofdredacteur actief, onder meer voor Sdu Uitgevers.

REAGEREN

Plaats je reactie
Je naam