Het Kadaster wil als zelfstandig bestuursorgaan Nederland zo goed, efficiënt en tegen zo laag mogelijke kosten bedienen. Daartoe anticipeert men volop op de vloedgolf aan digitale mogelijkheden en veranderingen. “Er komt zo ontzettend veel op ons af, daar moeten we klaar voor zijn”, zegt Jaco van Goudswaard, CDO en CIO van het Kadaster: “Wendbaar, snel en schaalbaar.”

Het Kadaster is een innovatieve organisatie in transitie naar een datagedreven organisatie. De basis daarvoor is ‘gegarandeerd betrouwbare data’, zo vertelt Van Goudswaard. Deze data is vervolgens beschikbaar voor burgers, overheden, onderwijs en anderen die daar belang bij hebben.

“Het Kadaster is, zeker qua IT, enorm toekomstgericht. Mensen geloven hier in technologiegedreven verandering, ze zien het om zich heen gebeuren. Activiteiten en technologieën zijn in hoge mate gestandaardiseerd, met als resultaat één IT-ecosysteem waarbinnen met leveranciers en andere partijen wordt samengewerkt. Samen werken we continu aan verbetering van onze dienstverlening en de verdere ontwikkeling van het Kadaster.”

Andere mindset

Jaco van Goudswaard en zijn managementteam hebben hun gedrag en werkwijze veranderd. “We hebben nagedacht hoe we dat als IT naar de rest van de organisatie konden uitstralen. Met een ‘IT on Tour’-truck zijn we langs alle vestigingen gereden: we toonden innovaties, hadden de menselijke robot Pepper bij ons en bezoekers konden vertellen wat hun ervaringen waren met IT. Dat heeft zoveel positieve reacties opgeleverd! Daar komt nog bij dat we werkgever van het jaar zijn geworden. Ons enthousiasme wordt daarmee alleen maar groter.”

Niet alleen binnen het Kadaster, maar het totale IT-vakgebied heeft volgens hem een gepassioneerde en meer naar buiten gekeerde mindset nodig. “Als je iedere vezel van de digitale transformatie omarmt, begrijpt en uitstraalt, dan ligt ontwikkeling binnen handbereik. Het is daarbij heel belangrijk dat je goed uitlegt aan een organisatie waarom een transformatie nodig is. Dat kan namelijk voor sommige mensen best spannend zijn.”

Innovatie

Als platform voor de geosector wil het Kadaster een centrale rol spelen in een groter ecosysteem. “We stellen onze data via api’s beschikbaar, zodat belanghebbenden deze kunnen gebruiken. Iedereen kan met deze gegarandeerd betrouwbare data fantastische dingen doen, zeker wanneer je deze combineert met data van anderen. Het geeft beleidsmakers en besluitvormers snel inzicht en draagt bij aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.”

Een andere pijler van de digitale strategie is de implementatie van innovatie, door te werken vanuit een startupgedachte. “Daarbij benoemen we alle hindernissen richting een verhoogde klanttevredenheid en werken we aan een high-performance IT-organisatie. We hebben daarvoor een Obeya-room ingericht, die deels de traditionele MT-overleggen vervangt.”

Van Goudswaard ziet volop innovatieve mogelijkheden die overigens wel consequenties voor werkprocessen met zich meebrengen. Zowel de inwinning, als de bewerking en de distributie van data zijn aan enorme verandering onderhevig, door automatisering en digitalisering. Ook ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld blockchain kunnen vergaande consequenties hebben voor de processen binnen het Kadaster.”

“Een goede CDO zal zorgen dat de organisatie steeds klaar is voor de dag na morgen”

Ten aanzien van blockchain volgt men de ontwikkelingen op de voet, bovendien participeert de organisatie in meerdere initiatieven. “Daarnaast onderzoeken wij middels PoC’s en PoV’s of blockchaintechnologie waarde zou kunnen toevoegen voor het Kadaster. Waarbij onze kerntaak, het bieden van rechtszekerheid, voorop staat.”

CDO-rol

De vooruitstrevendheid als het gaat om technologische vernieuwingen, innovaties en de manier waarop applicaties worden ontwikkeld en geïmplementeerd wordt zeer gewaardeerd door relaties, en bovendien erkend in binnen- en buitenland. “Deze positie houdt verband met het belang dat de organisatie geeft aan de rol van CIO en CDO. Uiteraard zijn daarbij de manier van invullen van de functie, en het draagvlak dat je creëert binnen de organisatie van essentieel belang. Het zorgt ervoor dat je een koppositie verkrijgt en behoudt.”

Jaco van Goudswaard vindt het lastig om precies aan te geven waar de CIO-functie ophoudt en die van de CDO begint. “Het onderscheid is moeilijk expliciet te maken. Ervan uitgaande dat we hier over de traditionele CIO-rol spreken, zie je dat deze ergens in het spectrum van beheerder tot ‘enabler’ ligt. Een CDO dan wel een CIO die zijn rol op een zeer vooruitstrevende en moderne manier invult, zal het spectrum uitbreiden tot aanjager van businessinnovaties en eigenaar van de digitale transformatie. Een goede CDO zal zijn of haar organisatie daarin meenemen en zorgen dat deze steeds klaar is voor de dag na morgen. Maar omdat CIO en CDO ook maar etiketten zijn, verschilt de invulling van geval tot geval.”

IT 3.0

Van Goudswaard zoomt vervolgens in op de huidige IT-voorziening. “Ik wil toe naar een datasolutions-hub in het kader van IT 3.0. We zijn al 185 jaar experts in het inwinnen, verwerken en beschikbaar stellen van data. We zijn druk bezig daar in de toekomst ‘analyseren’ aan toe te voegen en bovendien evolueren we van expertise naar meesterschap. Dat vergt de continue aandacht: want het vraagt om de verbetering van businessprocessen en rationalisatie van IT-voorzieningen.”

Een belangrijke motivatie voor Van Goudswaard is adaptief te blijven aan de veranderende omstandigheden: “Ruim daartoe je landschap op, zorg dat je klaar bent voor de dag na morgen. Daar zijn we hier continu mee bezig. Ik zeg altijd: ’perform today, and create the day after tomorrow’.

Onderscheidend

De Kadaster-executive vervolgt: “Binnen onze digitale strategie speelt cloud een belangrijke rol. We hanteren niet ‘cloud only’, maar ‘cloud native’. We hebben daartoe een Advisory Board Cloud ingericht. De board buigt zich over vragen of alles voldoet aan de securityeisen, of zaken in de cloud kunnen worden gekoppeld en of het past in de architectuur.

Daarnaast is ‘api first’ een onderdeel van de digitale strategie, zodat we systemen altijd kunnen koppelen. Zo passen nieuwe zaken of ontwikkelingen altijd in het grotere geheel. Naast api’s en cloud zijn ook cultuur en gedrag belangrijke componenten van onze strategie. Een vierde component is een dataplatform, waarmee we de grote diversiteit aan geodata waarover we beschikken toegankelijk willen maken voor derden.”

“Ik pak mijn verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de digitalisering van ons land”

Een uitstekende standaard IT-dienstverlening is overigens een voorwaarde. “Deze moet ontzettend goed en stabiel zijn, anders krijg je niet de kans om bezig te zijn met vernieuwing.”

Leiderschap

“Het Kadaster bekommert zich ook over de digitale transformatie vanuit de rijksoverheid. Ik pak daarbinnen mijn verantwoordelijkheid, om zo een bijdrage te leveren aan de algehele digitalisering van ons land. Toegankelijkheid voor de samenleving staat daarbij centraal. Leiderschap betekent voor mij dat ik een visie ontwikkel, die deel met de betrokkenen, en kennis van zaken heb. Vervolgens vind ik dat ik als leider ook echt moet zorgen dat de verandering vormt krijgt en er ook daadwerkelijk iets verandert.”

Heeft hij zich ook in zaken vergist? “Nee, niet echt vergist. Maar voor mij was wel een extra dimensie dat je binnen een overheidsomgeving onderdeel uitmaakt van een veel groter geheel: ministeries, collega’s, stakeholders, al dan niet commerciële ketenpartners en andere organisaties.

Wij begeven ons soms op elkaars terrein. Dan moet je onderlinge afspraken maken. Dat is een nieuwe dynamiek voor mij. Tegelijkertijd liggen hier ook wel de grootste mogelijkheden voor doorbraken. We zijn nog meer dan voorheen onderdeel geworden van een groter, zelfgecreëerd ecosysteem. Dat is binnen de overheid best bijzonder.”

Duurzaamheidsdoelstellingen

Jaco van Goudswaard is nog elke dag binnen het Kadaster geïnspireerd. “We hebben de duurzaamheidsdoelstellingen van de VN omarmd. Dat gaat over zaken als armoedebestrijding, maar ook over schoon drinkwater voor iedereen. Het Kadaster helpt mee door land- en eigendomsregistratie wereldwijd op te zetten. Maar ook in eigen land kunnen we helpen de optimale plek te vinden voor bijvoorbeeld het plaatsen van zonnepanelen of windmolens.”

“Dichter bij huis kunnen we de informatievoorziening naar de burger verbeteren”, vervolgt hij. “We zijn bijvoorbeeld een intelligent systeem aan het ontwikkelen dat uit verschillende bronnen informatie haalt, en bestaande informatie verrijkt en verifieert. We kunnen daarin een centrale rol spelen; technologisch is het mogelijk en we hopen dat het ons gegund wordt. Wanneer je ergens authentiek in gelooft, dan komt het vervolg vanzelf.”

Hotze Zijlstra (1964) is taalkundige en heeft al meer dan 30 jaar ervaring in het journalistieke domein. Als ‘vaste freelancer’ doet hij thans de hoofdredactie van CDO Magazine en maakt hij dragende artikelen voor de uitgaven BAAS en CIO Magazine.