Het wordt dringen in de boardroom nu ook de CDO een directiezetel opeist. Maar waar staat die functie eigenlijk voor? Hoe voorkomen we dat al die c-level-persoonlijkheden in elkaars vaarwater komen, en hoe toekomstbestendig is de functie van chief digital officer eigenlijk? Is hij of zij geen tussenpaus of excuustruus? Het zijn enkele gewetensvragen die opdoemen tijdens een discussietafel over de toekomstige rol van de CDO in het bedrijfsleven en de maatschappij.

De discussiedeelnemers nemen in De Villa van organisator ICT Media geen blad voor de mond. “Traditionele productiebedrijven die zich plotseling profileren als een ‘digital native’, dat is buiten de werkelijkheid. Een chemiebedrijf is geen digitaal bedrijf en zal dat waarschijnlijk ook nooit worden”, zo gooit Gerard Elkhuizen, market head bij Cognizant, de knuppel in het hoenderhok.

Arno Gerrits, directeur-eigenaar van Governance Masters, is het daar niet helemaal mee eens. “De toepassing van sensortechnologie in verf om bijvoorbeeld bacteriën te weren en sensortechnologie in de bouw om haarscheurtjes in bruggen vroegtijdig te ontdekken, is wel degelijk innovatief. Door het combineren van oude en nieuwe technologieën lever je ook een bijdrage aan de digitale transformatie.”

Maar of je hiervoor nu een aparte, duurbetaalde functionaris moet werven, daar kwamen de deelnemers na een lange maar levendige discussie niet echt uit. Elkhuizen ziet de opkomst van de CDO als een positieve ontwikkeling. “De term CIO dekt de lading niet, omdat de verantwoordelijkheid van de CIO niet alleen ‘information’ betreft. CDO is een betere term. De CDO is de representant van een samenleving die steeds volwassener omgaat met digitalisering en automatisering.”

Niet overtuigd

Hendrik Blokhuis, tot voor kort nog CTO EMEA en Rusland bij Cisco, is echter geenszins overtuigd. “Je kunt niet de toekomst van een onderneming aan één man of één functionaris ophangen. De business moet zelf de digitalisering drijven en die niet afschuiven op een CDO ‘met vijf poten’. Digitalisering gaat over het vormgeven dan wel opnieuw vormgeven van de primaire processen. Dat is wat anders dan de IT, dat meer een middel is.”

Dat veel organisaties desondanks de digitale transformatie ophangen aan één rol, die van de CDO, ziet Blokhuis bevestigd in een recent artikel in het FD. Hierin vertellen enkele CDO’s zelf in geuren en kleuren hoe groot het afbreukrisico is. Maar al te vaak roepen CEO’s dat ze willen innoveren en digitaliseren, maar als de kersverse CDO eenmaal binnen is, zijn de harde toezeggingen boterzacht. Als vervolgens blijkt dat het digitaliseringsplan duizend man hun baan kost, neemt de weerstand snel toe. De nieuwe man of vrouw bijt in het stof en vertrekt. De traditionele manier van werken krijgt weer de overhand.

“De CDO is de representant van een samenleving die steeds volwassener omgaat met digitalisering en automatisering”

De CDO is met stip de meest eenzame functie. Gerrits: “Klopt, een CDO moet wel ballen hebben, hij zoekt de risico’s het liefst op.” Frank Arts, CEO en oprichter van Enable-U: “De huidige CDO in wording heeft bovendien nauwelijks een machtsbasis.”

Volgens Blokhuis hebben sommige bedrijven helemaal geen CDO nodig. “Het zoeken naar het perfecte profiel voor de CDO is meestal tijdverspilling. Het gaat uiteindelijk om bevlogenheid. En regeren is niet vooruitzien, maar vooral goed om je heen kijken.”

Een filosofie die hem goed van pas zal komen in zijn nieuwe functie. In het kader van het investeringsprogramma de Digitale Versnelling Nederland mag Blokhuis namelijk de digitale transformatie van de Nederlandse economie en maatschappij helpen stimuleren. Maar een land is geen bv, zo weet ook hij. Toch zijn er ook al steden, zoals San Francisco, die CDO’s werven en in dienst nemen.

Etiketje

Ook William Rice, director Consulting & thought leader Digitale Transformatie bij CGI, is wat sceptisch over de slagingskansen van de CDO. “Uiteindelijk is het maar een etiketje wat je op een nieuwe functie plakt. Binnen ondernemingen ontbreekt vaak de visie en uit gemakzucht wordt tegen iemand met digitale ambities gezegd: ‘de CIO heeft geen tijd, oké ga jij het dan maar doen’.”

Een CDO is volgens Rice meer dan een schaap met vijf poten. “Alle benodigde competenties en vaardigheden kun je bijna nooit in één persoon verenigen. Bovendien voelen lang niet alle bedrijven dezelfde urgentie om zich opnieuw uit te vinden, bijvoorbeeld met hulp van blockchain. De angst regeert. Het loslaten van de oude verdienmodellen en cash-cows is een onnatuurlijk mechanisme voor de meeste bedrijven. Een CDO zou minder op zijn strepen moeten staan en de hiërarchie, de C, moeten loslaten.”

Sultan Semlali, senior business-valueconsultant bij Adobe, beaamt dit. “Bedrijven moeten nadenken over de vraag wat hun corebusiness is en hoe je je met andere business- en verdienmodellen kunt herpositioneren. Kijk bijvoorbeeld naar Philips dat licht ‘as a service’ introduceerde.”

Maar ook Adobe zelf heeft zich onder de bezielende leiding van de CEO onder handen genomen en een cultuuromslag doorgemaakt. “Digitale transformatie draait om leiderschap. De CEO moet iets op willen geven. Want er moet geld van de bestaande business naar digitalisering. Anders gebeurt het niet.” De omslag van het traditionele licentiemodel naar cloudabonnementen verliep volgens Semlali niet zonder slag of stoot. Adobe heeft overigens geen CDO aangesteld, maar een nieuwe CTO. Daarnaast is er ruimte en budget voor individuele medewerkers gecreëerd om nieuwe ideeën uit te werken.

Aantal KPI’s

Arts van Enable-U is wat positiever over de perspectieven van een CDO: “Als hij het goed doet, ligt een toppositie in het verschiet. Hij moet dan niet de techneut uithangen. Idealiter is de CDO een perfecte job voor de gedroomde kroonprins in het bedrijf.” Wel signaleert hij dat het beoordelen van de prestaties van de CDO lastig is. “Welke KPI’s neem je op in het dashboard en waar reken je de CDO op af?” William Rice: “Ook voor innovatie bestaan harde beoordelingscriteria zoals het aantal goedgekeurde patenten.”

Ronald Bakker, enterprise-accountmanager bij Interxion, ziet de functie van CDO vooral als een tijdelijke functie. Dit past volgens hem in de algemene trend in de IT waar nieuwe concepten, zoals e-commerce, cloud, big data en AI elkaar in een steeds sneller tempo opvolgen. Hier komt bij dat op dit moment volkomen onduidelijks is wat de rol van de CDO precies inhoudt. Er ontstaat hoe dan ook een overlap in verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden.

“Alle benodigde competenties en vaardigheden kun je bijna nooit in één persoon verenigen”

Ook Semlali ziet de rol van CDO als tijdelijk: “Het is een programmanager.” Maar wanneer is de digitale transformatie dan voltooid? Of is het een doorlopend, misschien wel eeuwigdurend proces? De deelnemers hebben hier geen eenduidig antwoord op, maar duidelijk is wel dat het antwoord mede het toekomstperspectief van de CDO bepaalt.

Gewetensvragen

Volgens Bart van der Werf, oprichter van Innovation Booster, moeten we even terug naar af. “Wat is eigenlijk vanaf het begin de motivatie van de raad van bestuur geweest om een CDO te benoemen?” Wat gebeurt er als het budget van de CDO op is, komt de functie dan acuut weer te vervallen? En misschien wel de hamvraag: is het aanstellen van een CDO nu een brevet van onvermogen, of juist een brevet van vermogen, omdat de CEO weet dat hijzelf de expertise mist om de digitale transformatie een boost te geven? Gerrits: “Als we uitgaan van het zelfinzicht van de CEO, getuigt het van moed om een CDO te benoemen. Ik zie het dan ook niet als een brevet van onvermogen.”

Er ontspint zich vervolgens een interessante discussie over de vraag of de CDO eigenlijk niet meer is dan de bekende excuustruus voor de CEO die eigenlijk gewoon een digibeet is. De meningen blijven verdeeld.

Intussen spreken de feiten voor zich. Zo heeft inmiddels negentien procent van de 2.500 grootste bedrijven wereldwijd een chief digital officer in dienst om de digitale transformatie te leiden. Dat lijkt bescheiden, maar is driemaal zoveel als vorig jaar. 60 procent van de digitale leiders is in de afgelopen twee jaar benoemd. CDO’s zijn vooral populair onder Europese ondernemingen in de financiële dienstverlening, zo blijkt uit recent onderzoek van PwC. Slechts 40 procent van de CDO’s bekleedt een c-levelpositie binnen de onderneming. Kortom: de CDO heeft nog een lange weg te gaan.

Dit is het vaste redactieaccount van IT Executive. Hierachter gaan meerdere redacteuren schuil. Je bereikt ons op redactie[at]itexecutive.nl.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Laat alsjeblieft een reactie achter!
Laat hier je naam achter