Het creëren van een high-performance digital organisation (HPDO) is niet de verantwoordelijkheid van één functionaris. De ambitie om als bedrijf meer waarde te genereren door digitalisering mag bovendien niet worden vertroebeld door een te grote nadruk op de persoonlijke ontwikkeling van betrokken CxO’s. Dat waren de conclusies tijdens de ‘terugkomdag’ van de IT-leiders die in het afgelopen jaar deelnamen aan de succesvolle HPDO Challenge.

Insteek van de bijeenkomst in De Villa te Vught waren de voorlopige resultaten van het onderzoek onder een kleine honderd Nederlandse eindverantwoordelijken voor IT en digitalisering. Erik Beulen, academic director voor de executive MSc Information Management bij TIAS en de inhoudelijke trekker van de HPDO Challenge, stelde zich daarbij open voor feedback vanuit de deelnemers. Hij zal deze meenemen in een nog te finaliseren whitepaper en het beoogde vervolgtraject.

Het impliciete CIO-perspectief – het vrij logische gevolg van een oververtegenwoordigde functiegroep – leidde tot discussie. Zo mag volgens een aanwezige CTO niet de indruk worden gewekt dat de digitale exercitie vooral bedoeld is om de IT-leiders als groep of individu een duwtje in de rug te geven. De organisatie als geheel moet op een hoger niveau worden gebracht. “Wanneer de toekomst digitaal is, dan moet het vanuit het gehele bedrijf komen. Niet vanuit één man of vrouw met een bepaalde functietitel of ambitie.”

Zoektocht

Een hoger niveau kan betekenen dat de IT-functie kleiner wordt. “IT wordt steeds meer commodity, maar onze regierol wordt waarschijnlijk wel belangrijker”, aldus een jonge CIO. Technologie werd door een collega even later zelfs een non-issue genoemd. Een ander zocht de nuance: “Met het runnen van de bestaande IT verdien je een plek aan de tafel. Vervolgens kun je je rol verder uitbouwen.”

“Onderzoek kan de cruciale elementen van de digitale organisatie identificeren”

Volgens een aanwezige oud-CIO of the Year gaat het om de toegevoegde waarde voor het bedrijf. “Daar kunnen wij als functionarissen uiteraard wel een rol in spelen, bijvoorbeeld als schakel tussen IT en business.” Ook ketenorkestratie werd genoemd. “Het zou mooi zijn wanneer we op basis van onderzoek de cruciale elementen van de digitale organisatie kunnen identificeren.”

Andere functiegroepen dan de CIO zouden bij het vervolg van de zoektocht naar de HPDO nadrukkelijk betrokken moeten worden. Denk aan de CMO, COO, CEO en CDO. Wellicht zijn de onderlinge overeenkomsten qua uitdagingen en aanpak van CxO’s groter dan de verschillen. Waar nodig kunnen streams rondom specifieke functies worden ingericht.

Nieuwe functies

“Steeds meer functiegroepen beginnen zich in het digitale domein te roeren”, stelde mede-initiatiefnemer Rob Beijleveld, CEO van ICT Media, al tijdens de start van de bijeenkomst in Vught. “Dat gebeurt gewoon, of we het leuk vinden of niet. Ik denk zelfs dat het nodig is, zeker wanneer de discussie die ooit startte vanuit de technologie zich uitbreidt richting economie en samenleving. Het betekent enerzijds dat de CIO er steeds minder alleen voor staat, tegelijk kan hij of zij lef tonen door vanuit de operationele IT zelf de stap te maken naar businessgerichte vernieuwing.”

Het is cruciaal dat je adaptief en datagedreven bent, benadrukte Beijleveld. “Dat besef drong al door toen we zo’n vijftien jaar geleden begonnen te werken aan de high-performance organisation en een jaar of vijf later aan high-performance information. Inmiddels tekenen de contouren zich af van de HPDO. Dat blijkt na vier sessies vooral een kwestie van ‘connecting the dots’, zowel die van de datastromen als het verbinden van de betrokken bestuurders.”

“Steeds meer functiegroepen beginnen zich in het digitale domein te roeren”

Dat de salon van De Villa daarbij vooral gevuld was met CIO’s geeft aan dat deze functiegroep klaarblijkelijk de ambitie heeft zich te ontfermen over de digitale strategie, en daarvoor ook een goede uitgangspositie heeft, ondanks de opmars van de chief digital officer die veelal vooral als een transitiemanager wordt gezien.

Informatica

“De HPDO sluit goed aan op wie wij zijn”, vertelde Informatica-directeur Vincent Harmsen, de andere initiatiefnemer van de HPDO Challenge. “Ik ben blij dat, in alle discussie over wie de digitale leiding pakt, de waarde van data zo duidelijk onderkend wordt. Data is en blijft onze belangrijkste focus. Vanuit dat perspectief doen we er alles aan om relevant te zijn voor onze klanten. Hun succes is voor ons als Informatica fundamenteel.”

Harmsen stond kort stil bij de contouren van de gedigitaliseerde organisatie. “Niet iedereen is er even ver mee, maar geen bedrijf is er níet mee bezig. Dat kan ook niet anders. Er ontstaan compleet nieuwe businessmodellen, compleet nieuwe processen, compleet nieuwe ondernemingen. In alle gevallen vormt data de fundering en de versneller. Data naar het businessdomein trekken is een harde eis; eenduidig, toegankelijk en geïntegreerd.”

Uitkomsten

Onderzoeker Erik Beulen vertelde vervolgens over de uitkomsten van het onderzoek onder Nederlandse IT-leiders naar de status van de HPDO. Hij deed dat over de assen adoptie, volwassenheid, partnerverbanden en leiderschap.

Ten aanzien van de adoptie onderscheidt hij drie niveaus die deels een indicatie zijn voor de maturiteit van de digitalisering: technologisch ingestoken, services-centrisch en ten slotte markt-centrisch. “Op elk niveau is de business in toenemende mate betrokken of zelfs leidend.”

“Digitaal moet als nieuwe norm op de juiste manier in de organisatie worden verankerd”

Na enige discussie stelde Beulen dat je op elk niveau kunt instappen. “Er is geen volgordelijkheid.” Maar wie start vanuit het perspectief van services of markt, zal veelal wel moeten werken aan de technologische basis, de technologische ‘foundation layer’. Volgens de meeste aanwezigen is deze technologielaag veeleer randvoorwaardelijk dan het startpunt van de transformatie. “Je kan niet verwachten dat de businessvooruitgang vanuit de technologie wordt gedreven.”

Volwassenheid

Qua volwassenheid moet er volgens Beulen binnen het bedrijf een zekere balans zijn tussen aandacht voor digitalisering en het traditionele bedrijfsproces. Maar liefst 20 van de 27 leiders van organisaties met een omzet van een miljard euro of meer zeggen dat het benoemen van een chief digital officer niet zal helpen. Dat wordt beaamd door het gros van de aanwezigen. De verandering moet vanuit de totale organisatie komen, inclusief het bestuur. Een CDO kan wel helpen om digitalisering te stimuleren.

Samenwerking wordt gezien als een belangrijk goed. De wisselwerking met startups en universiteiten is daarbij van een andere dynamiek dan het werken met scale-ups en technologiegiganten. Beulen: “Het eerste werkt goed voor het implementeren en grootbrengen van vernieuwing, terwijl het tweede vaak neerkomt op een traditionele samenwerking tussen klant en leverancier.”

Ten aanzien van leiderschap is de verwachting dat de CDO-functie op de middellange termijn gaat verdwijnen. Deze zou een onderdeel kunnen worden van de traditionele IT-leidersrol, of breed opgepakt kunnen worden binnen de steeds meer technologievaardig wordende organisatie. Alom wordt onderschreven dat de technologie de digitalisering weliswaar kan aanjagen, maar sowieso moet ondersteunen. Beulen: “Het wordt een gedeelde verantwoordelijkheid met de business.”

Tempo maken

Liggen we op koers en hebben we het juiste tempo? Erik Beulen benadrukte in Vught dat het allemaal wel iets sneller zou kunnen. “Digitaal wordt de nieuwe norm, en dat moet op de juiste manier in de organisatie worden verankerd. Hieraan zullen we gaan werken in het vervolg van deze challenge.”


Contouren van de HPDO

De HPDO Challenge is een initiatief waarbij CxO’s, ICT Media, Informatica onder begeleiding van Erik Beulen, Academic Director voor de executive MSc Information Management bij TIAS, de contouren schetsen van de high-performance digital organisation (HPDO). Daarnaast krijgen technologieleiders en hun organisaties handvatten om een HPDO vorm te geven.

Enkele vaandeldragers hebben deze challenge mede willen trekken: Aloys Kregting (CIO AkzoNobel), René Steenvoorden (CDO/CIO Randstad) en Bart Luijten (voormalig Head of Enterprise Information Management Philips).

In totaal zijn enkele tientallen organisaties betrokken, waaronder NXP, Aegon, Eneco, PostNL, Staples, Schiphol, Vopak, Kadaster, NIBC Bank, Synlab, Wehkamp, Philips, Radboud UMC, Port of Amsterdam, Fugro, Océ, Transavia, Nutreco, Stedin, Easy World, Holland Casino, Cognizant, KPN, Archer Daniels Midland, AkzoNobel en Randstad.

De diverse discussiebijeenkomsten en het onderzoek naar de HPDO zal resulteren in een binnenkort te verschijnen whitepaper. De HPDO Challenge wordt dit jaar voortgezet en uitgebreid, onder meer richting andere relevante C-level-functionarissen.