Bol.com ontwikkelt zich van een webwinkel naar een digitaal platform voor vraag en aanbod van de meest uiteenlopende producten. Naast de eigen winkelactiviteiten kunnen ook andere ondernemers uit Nederland en België hierop aanhaken en via bol.com verkopen. Volgens CTO Jurrie van Rooijen is architectuur cruciaal om het geheel voor alle betrokkenen zo goed en plezierig mogelijk te laten werken, zowel op de korte als de lange termijn.

1. Digitalisering van bol.com

Bol.com bestaat uit een aantal aantrekkelijke digitale etalages, een enthousiasmerende interactie met digitale bezoekers, een efficiënte digitale relatie met toeleveranciers en natuurlijk een volledig gedigitaliseerde ondersteuning van de verbindende logistiek. Volgens CTO Jurrie van Rooijen is architectuur cruciaal.

De majeure uitdaging is om zoveel mogelijk fysieke handelingen te verwijderen, door verregaande digitalisering en door activiteiten uit te besteden aan het netwerk van kennisrijke verkooppartners en leveranciers. De meest spectaculaire digitalisering is de transformatie van een webshop die alleen boeken verkoopt naar een platform dat veertig verschillende productcategorieën ondersteunt.

De volumes zijn enorm en iedere productcategorie heeft andere karakteristieken. Jurrie van Rooijen: “Via ons winkelplatform moeten al die verschillende producten zo goed mogelijk worden aangeboden. Een platform vraagt om extra functionaliteit vergeleken met een normale webwinkel, omdat wij ook orders voor andere ondernemers die via ons verkopen afhandelen en moeten zorgen dat hun logistieke performance over de keten goed is. Dat stelt hoge eisen aan de architectuur. Ons platform bouwen wij steeds verder uit. Zo bieden wij nu bijvoorbeeld de mogelijkheid aan leveranciers en verkooppartners om voor klanten relevante advertenties te plaatsen.”

Bol.com verwacht de komende jaren fors te innoveren in onder meer datascience op het gebied van relevantie, content-matching, forecasting en kwaliteit van het aanbod. Dit alles om het de klant zo gemakkelijk mogelijk te maken. “Het verbeteren van de ‘last mile’ heeft betrekking op zowel het ontvangen, ophalen of retourneren van de artikelen.

Eind jaren negentig, toen het internet opkwam, waren wij baanbrekend in Nederland, omdat wij artikelen binnen twee dagen konden leveren. Nu heb je producten die je voor twaalf uur ’s ochtends bij ons bestelt nog dezelfde avond in huis. Dat gaan wij nog verder verbeteren, bijvoorbeeld door te experimenten met twee-uurslevering. Maar denk ook aan gemakkelijker retourneren, producten in een winkel ophalen, enzovoorts. Bij de verwezenlijking van dit alles zullen data en digitalisering een grote rol spelen.”

2. Digitale architectuur

Met uitzondering van de infrastructuur wordt bij bol.com bijna alles binnen Scrumteams gebouwd, ook de veranderingen en innovaties. “Hiertoe zullen teams nog autonomer moeten worden, meer datagerichter moeten werken en op een slimmere manier moeten samenwerken”, aldus de CTO. “Wij willen daarbij met onze multidisciplinaire teams zo min mogelijk afhankelijkheden hebben tussen teams. Dat moet ook technisch zo ingeregeld worden. Dus teams moeten heel makkelijk zelf een nieuwe omgeving of technologie kunnen ‘opspinnen’, ontwikkelen en deployen.

Maar ook zelf de beschikking hebben over alle data, om daarmee naar eigen inzichten aan de slag te gaan. Daar gaan wij de komende jaren steeds een stapje verder in.”

Van Rooijen acht architectuur cruciaal, omdat het de balans bewaakt tussen enerzijds ondernemerschap en aan de andere kant de kwaliteit en flexibiliteit op de lange termijn. Daarnaast is architectuur randvoorwaardelijk voor teamautonomie. “Wij hebben zo’n zeventig Scrumteams die eigenlijk allemaal mini-startups zijn. Uiteindelijk moeten die teams wel in samenhang ontwikkelen, het mag geen chaos worden. Wij werken daarbij niet zozeer met een architectuurvisie, het draait veel meer om de businessvisie. De digitale architectuur is een onderdeel van het totale plaatje, geen op zichzelf staand onderwerp.

“Wij werken in principe aan een architectuur onafhankelijk van de organisatiestructuur, omdat deze nogal sterk kan wijzigen”

Mijn definitie van architectuur is dat de grote lijnen en het overzicht worden bewaakt, en dat wij een goede balans hebben tussen de korte en lange termijn. Dat zaken schaalbaar, robuust en secure zijn. Wij hebben de afgelopen jaren door schade en schande geleerd hoe je op een schaalbare manier in een snelgroeiende organisatie architectuur kunt toepassen. Wij zijn een organisatie die groeit door te leren, onze architectuuraanpak is ontwikkeld door zelf te experimenteren.”

Samenhang

Bol.com vergelijkt haar digitale architectuur niet zozeer met het ontwerpen van een gebouw, maar met het schetsen van een stad, waarbij ieder huis uniek kan zijn. Wegen moeten op elkaar aangesloten zijn, de riolering moet werken, er moeten nutsvoorzieningen zijn, enzovoorts. Daarbij moet er ook ruimte zijn om de stad uit te breiden en verder te ontwikkelen.

Bol.com kent wel architectuurprincipes, maar het gaat in feite om samenhang en samenwerking. Hoe zet je in praktische zin api’s op? Op basis van welke technologieën ontwikkel je welke functionaliteit? Het gaat er meer om dat je weet waarom je iets op een bepaalde manier doet en welke principes je hanteert, dan dat het precies volgens de harde regels gebeurt. De architectuur kan bij bol.com per domein op details er zelfs anders uitzien. Er moet vooral flexibel met elkaar kunnen worden geschakeld.

“Mobile first is bij ons vooral een businessprincipe”, aldus Van Rooijen. “Klanten oriënteren en bestellen steeds meer via het mobiele kanaal, dus onze functionaliteiten voor dat kanaal zijn superbelangrijk. Het punt dat ik wil maken is: architectuur is bij bol.com een integraal onderdeel van hoe wij werken en hoe wij ons bedrijf willen ontwikkelen.

Architectuur zit in de kern van onze manier van innoveren en is dus geen aparte discipline met eigen deliverables, een eigen status, een eigen groep en een eigen roadmap. Vanuit de architectuur zorgen wij dat duidelijk is hoe domeinen met elkaar samenhangen. Binnen die domeinen gaat de IT-architect samen met de teams, de business- en de informatieanalisten het functioneel realiseren. Mijn grootste angst is een club architecten die vanuit een ivoren toren regels oplegt aan teams en innovatie frustreert.”

Uitgangspunten

Veilig, flexibel, schaalbaar, robuust en performant zijn de cruciale uitganspunten die iedere architect bij bol.com altijd afweegt bij het bedenken van een oplossing. “Klanten en ondernemers die via ons verkopen zijn extreem belangrijk, dus de oplossing moet veilig zijn. Flexibel betekent dat wij oplossingen moeten zoeken die uitgaan van een omgeving die mee kan groeien met een ontwikkelend landschap.

Schaalbaarheid is erg belangrijk, ieder jaar groeit onze business hard en de systemen dus ook. Een verdubbeling van de load op systemen is niet ongebruikelijk. Dit betekent dat iedere oplossing goed moet kunnen schalen. In de backofficeprocessen gebruiken wij om deze reden zoveel mogelijk event-driven asynchrone communicatie.

Robuustheid vertaalt zich naar oplossingen die ertegen moeten kunnen als er iets faalt. Met meer dan driehonderd services, is er regelmatig een niet beschikbaar. Hier moet je als systeem dan niet van afhankelijk zijn. Als wij dat niet zouden borgen, zou een afhankelijkheid van één systeem kunnen leiden tot volledige onbeschikbaarheid. Iedere architect moet zijn oplossing altijd zoveel mogelijk ‘loosely coupled’ ontwikkelen.

Performant, onze klanten verwachten van bol.com razendsnelle responstijden. Als je weet dat een visit op de homepage kan leiden tot misschien wel duizend servicecalls, moeten deze allemaal op performance geoptimaliseerd zijn. Als architect moet je nadenken over wat je allemaal realtime kan en wil afhandelen en waar het eventueel asynchroon kan zonder in te leveren op functionaliteit.”

3. Opstellen architectuur

“Een architectuurvisie is een langetermijndoel waarheen wij onze systemen bewegen”, vervolgt Jurrie van Rooijen. “Soms is dit een conceptuele visie voor geheel IT, bijvoorbeeld: ‘wij gaan naar een service-architectuur’, of ‘wij gaan naar bulkinterfaces ten behoeve van big data’. Deze zijn echt op de langere termijn gericht. Vaker zie je visies voor de middellange termijn, deze zijn meestal gefocust op het realiseren van bepaalde ‘destinations’.

Dat is een ambitie die de directie geschetst heeft, maar hoe wij daar precies gaan komen weten wij nog niet, bijvoorbeeld: ‘maak de backendprocessen schaalbaar voor 2018’. Dit resulteert na een aantal gecombineerde business-IT-sessies in een visie voor de toekomst van ons landschap.

Vervolgens zijn de architecten voor deze visie gaan bepalen welke kaders er moeten komen. Zoals ‘asynchroon tenzij’ en ‘alleen event-based messaging’. Gaandeweg zien we wat in de praktijk wel en niet werkt. Hier maken wij dan een patroon van dat wij delen met de teams.”

Adaptiviteit

Bol.com zoekt vanuit haar missie oplossingen die gemakkelijk met het bedrijf meebewegen. Het businessmodel wordt regelmatig uitgebreid en/of gewijzigd en daarop moet het landschap tot op zekere hoogte voorbereid zijn – adaptief dus. Uit oogpunt van ontwikkelsnelheid is men regelmatig bereid een oplossing te zoeken die oogt als ‘kort door de bocht’, maar de architect zoekt wel elegante oplossingen die in het landschap passen en geen belemmering voor de toekomst zullen vormen.

‘Wij geloven in de noodzaak elegante en adaptieve IT-oplossingen vorm te geven om bol.com in staat te stellen haar ambities te bereiken, vandaag en morgen’, luidt het motto van de bol.com-architect.

Bij bol.com zijn multidisciplinaire teams belangrijker dan de functionele organisatiestructuur. Een team bevat business- en IT-experts die samenwerken aan een uitdagend businessdoel. De directie geeft destinations aan, het is aan de gecombineerde teams om te bepalen hoe ze deze destinations bereiken. Dit gebeurt middels ‘travel plans’: welke stappen moet ik met mijn team zetten om mijn destination te bereiken? Deze worden bottom-up uitgewerkt en focussen op prioriteit.

“Teams krijgen dus veel autonomie, omdat wij zien dat de talenten van onze mensen dan het best benut worden en vrijheid leidt tot creativiteit, passie, ownership en slimme oplossingen. Ondernemerschap stimuleren is waar wij in geloven.”

Architectuur dient maximaal ondersteunend te zijn aan zowel de businessdomeinen als aan de Scrumteams. “Wij starten altijd vanuit de business”, aldus de CTO. “Wij werken in principe aan een architectuur onafhankelijk van de organisatiestructuur, omdat deze nogal sterk kan wijzigen.

Vervolgens proberen wij iedere oplossing zo te bouwen dat deze ingezet kan worden als generieke platformfunctionaliteit, dus herbruikbaar voor België, mobiel en onze plazapartners. Iedere service bouwt hierbij een api, deze is intern beschikbaar. Voor extern gebruik hebben wij losse services die meerdere interne api’s bundelen tot api’s waartegen de buitenwereld kan ontwikkelen.”

4. Architectenpopulatie

Bol.com heeft een uiterst zakelijke architectenpopulatie. Zij onderscheidt ongeveer vijf businessarchitecten, zestien IT-architecten (in de vakliteratuur ook wel solution architect genoemd) en veel softwarearchitecten (in feite zeer ervaren IT-engineers). Er zijn binnen de IT-architecten nog twee extra types met een IT-brede verantwoordelijkheid: security en (big) data. Zij ontwerpen de architectuur op deze gebieden en nemen andere architecten en Scrumteams hierin mee. Zij dragen hun kennis uit in de vorm van frameworks voor de overige architecten. Maar elke architect dient zelf ook terdege bewust te zijn van security.

De chief architect coacht en ontwikkelt de architectenpopulatie. Hij voegt de plaatjes uit de domeinen samen tot een totaalplaatje van bol.com. Hij wordt betrokken bij complexe domeinarchitectuurbeslissingen en domeinoverstijgende architectuurbesluiten. Hij zorgt dat de kwaliteit van de overall-architectuur op orde is, maar bovendien is hij de rechterhand van de CTO. Laatstgenoemde zorgt met de chief architect dat architecten vroegtijdig betrokken worden bij de belangrijkste innovatietrajecten.

De businessarchitecten worden aangestuurd vanuit de business. “Er is geen centrale club businessarchitecten, maar men weet elkaar informeel te vinden”, aldus Van Rooijen. “Zij houden veelal het overzicht over waar het domein naartoe gaat. Worden de juiste keuzes gemaakt? Zijn de oplossingen niet suboptimaal? Dit is trouwens niet alleen IT-gerelateerd, maar juist ook gericht op organisatorische vraagstukken. De businessarchitecten zijn veelal sparringpartners voor de businessanalisten. Ze proberen samen met de businessanalisten een visie op het domein te formuleren.”

Businessbehoefte

De IT-architect werkt tussen de businessbehoefte en de services in. Hij helpt de business hun behoefte aan IT te formuleren. “Hij wijst de business ook op de consequenties van hun vraag in termen van businessefficiëntie. Hij doet bovendien suggesties over innovatie van de business vanuit de IT-mogelijkheden, IT-trends, enzovoorts. Sommige IT-architecten kennen het domein in functionele zin beter dan hun businesstegenhangers.”

Bol.com verwacht van de IT-architecten dat zij zelfstanding in het domein opereren. Zij bepalen waar het landschap dat dit domein ondersteunt naartoe gaat. Omdat bol.com vrijwel volledig servicegeoriënteerd is, is een van de primaire bezigheden het bedenken welke functionaliteiten en entiteiten in een bepaalde service vallen en met welke services de onderhavige service vervolgens communiceert en waarover.

“De architect hoeft deze keuzes niet te valideren bij een architectureboard of de chief architect. Wel worden peer-reviews tussen IT-architecten gestimuleerd, alsmede het uitwisselen van best practices. De chief architect kan gevraagd of ongevraagd advies geven. Bol.com heeft het vertrouwen dat iedere IT-architect in het belang van bol.com zal handelen en zijn of haar collega-architecten opzoekt en betrekt zodra het domeinoverstijgende zaken betreft. Dit wordt vereenvoudigd door de servicegeoriënteerde architectuur”, aldus de CTO.

Korte lijnen

Het ontwerp van de IT-architect wordt besproken met de Scrumteams die de oplossing implementeren. Bij grote technologische vraagstukken of uitdagingen kan het team de hulp van de softwarearchitect inschakelen. Zij zijn ervoor verantwoordelijk dat de teams efficiënt software kunnen ontwikkelen. Hiertoe ontwikkelen zij standaardframeworks en faciliteren het proces van technologiekeuzes.

Er is dus geen strikte gelaagdheid hoe een IT-architect zaken overdraagt aan de software-architect, en die weer aan het team. Van Rooijen: “Het liefst zien we de lijn naar het team zo kort mogelijk. Software-architecten hebben een rol in het schaalbaar maken en houden van softwareontwikkeling, en helpen teams bij het bouwen van oplossingen.”

De gebruikservaring is belegd bij een centrale UX-club, om de benodigde uniformiteit te bereiken in het gebruik van de IT-solutions en de filosofie achter de navigatiepaden.

Van iedere architect wordt verwacht dat deze altijd precies weet waarom een businesseigenaar iets wil. “Als dat niet het geval is kunnen wij namelijk ook niet meedenken of er een betere of snellere oplossing mogelijk is. Dus ‘start with why’.”

“Een platform vraagt om extra functionaliteit vergeleken met een normale webwinkel, dat stelt hoge eisen aan de architectuur”

Bol.com heeft evenwel enthousiaste architecten die gedreven worden door de essentie achter de functionaliteit. “Zij krijgen een kick als er een oplossing ontstaat waar de klant of ‘seller’ wat aan heeft. Zij streven naar een mooie, toekomstvaste architectuur, en overwegen zorgvuldig het vraagstuk ‘kopen of bouwen’.”

Er zijn twee niveaus van flexibiliteit: inherente flexibiliteit van de IT-solutions en flexibiliteit ten opzichte van elkaar – zeg maar: flexibiliteit van het landschap. Dat laatste is de grote uitdaging bij het op schaal toepassen van Scrum.

5. Grens tussen architecten

“Wij hebben bewust niet heel scherp vastgelegd wat precies iemands taak is, maar wel wat het doel van het team is”, vertelt CTO Jurrie van Rooijen. “Mensen vormen met elkaar een team dat samen een klus moet klaren. Iedereen heeft daar weliswaar een eigen rol in, maar er is ook overlap. Het doel moet voor iedereen in het team helder zijn. Door de integrale verantwoordelijkheid maar ook de vrijheid van de betrokkenen, wordt het beoogde doel bereikt. Onderhuids kunnen zaken soms iets afwijken ten opzichte van elkaar vanwege de vrijheid die teams hebben, maar niet zodanig dat de gebruiker daar iets van merkt.”

IT-architecten ontwerpen de IT-solutions en services die invulling geven aan de business-requirements, vertaald naar de platformen en passend in de overall-architectuur. Zij hebben dus in feite een functionele rol.

De IT-architect richt zich zodoende op het vertalen van de wensen en eisen vanuit de business stakeholders via businessanalisten in een ontwerp waarin gewenste functionaliteiten landen in de juiste services met de juiste functionele interfaces. ‘Juist’ is daarbij afhankelijk van vragen als: Welke data moet erin? Wie is de stakeholder? Met welke andere processen hangt het samen? Zijn er logische knippen in het proces aan te brengen? De IT-architect bepaalt dus primair uit welke technische services de IT-solution bestaat.

YBIYRIYLI

Vervolgens bepaalt het team, eventueel met behulp van de software-architect: Welke programmeertaal? Welke database? Hoe zien de technische interfaces eruit? De software-architect helpt het team dus bij het bepalen van de juiste technische oplossing. “Bol.com werkt volgens het principe YBIYRIYLI: You Build It, You Run It, You Love It. Dit betekent dat ieder team ook run-verantwoordelijkheid heeft. Dit kan een team alleen maar waarmaken als het volledig betrokken is bij alle keuzes en zelf de ‘final say’ heeft in hoe ze het realiseren.”

De groep software-architecten gezamenlijk identificeert ook de gedeelde vragen. Wat leeft er bij alle teams? Kunnen wij hiervoor frameworks en tooling ontwikkelen? De software-architecten ontwikkelden bijvoorbeeld het framework waarmee de teams een service opzetten.

Dit levert standaard onder andere drivers voor databases, libraries voor messaging, REST-interfaces, monitoring, alerting. De software-architecten begeleiden ook het proces rond de introductie van nieuwe technieken. Ieder team mag nieuwe technieken uitproberen, van libraries, tot open-sourceprojecten, maar ook programmeertalen.

Samengevat zou je dus kunnen stellen: de IT-architecten zorgen dat de Scrumteams de juiste dingen bouwen, de software-architecten helpen om deze efficiënt te bouwen.

6. IT-succes van bol.com

Binnen Bol.com is men trots op hun:

  • a Service-oriëntatie.
  • b Beheersing Scrumtrajecten en de onderlinge samenhang.
  • c Platform.
  • d Innovatie-aanpak.

6a. Serviceoriëntatie

Bol.com is een twintig jaar jong bedrijf dat supersnel gegroeid is. Zowel het businessmodel als de schaalgrootte zijn in die tijd radicaal veranderd. Aanvankelijk zijn veel monolithische systemen ontwikkeld die hun waarde bewezen hebben. De monolithische systemen uit die beginperiode zijn inmiddels grotendeels uitgefaseerd. De functionaliteit is herbouwd in services, terwijl de winkel open is gebleven.

Services zijn technisch van aard en meervoudig bruikbaar. De functionele grootte (granulariteit) van een (micro)service wordt bepaald op basis van het aantal stakeholders, de logische samenhang van de processtappen (interne cohesie), het eigenaarschap van de data, de technische complexiteit, en de minimalisering van de afhankelijkheid van andere services.

Van Rooijen: “Wij geloven in onze servicesvisie, omdat je daardoor veel flexibeler bent om in te spelen op veranderingen in de markt, de technologie en de infrastructuur. De bouw en integratie doen wij met onze eigen DevOps-teams. De service-architectuur zorgt ervoor dat wij onze teams daadwerkelijk autonomie kunnen geven. Wij kunnen bovendien de IT-organisatie effectief opschalen door met meer teams parallel te werken, omdat de afhankelijkheden veel beter gescheiden zijn.”

6b. Beheersing Scrumtrajecten

Het beheersbaar uitvoeren van tientallen Scrumtrajecten, resulterend in een coherent en consistent applicatielandschap, vraagt een weldoordachte balans tussen de overall-architectuur en de architectuur in de Scrumteams.

Die overall-architectuur creëert enerzijds de ruimte voor ondernemerschap omdat de servicesarchitectuur afhankelijkheden tussen Scrumteams minimaliseert. Anderzijds zorgt die overall-architectuur ervoor dat het werk slim verdeeld kan worden tussen de verschillende teams en voor een geolied samenspel tussen teams.

“Techbedrijven in Silicon Valley inspireren ons meer dan de grote traditionele ondernemingen in Nederland”

“Wij geloven dat een moderne onderneming in het digitale tijdperk hoort te bestaan uit een netwerk van samenwerkende startups. Onze Scrumteams krijgen zoveel mogelijk ruimte, verantwoordelijkheid en een aansprekend doel. Bijvoorbeeld ‘ontwikkel een app met x miljoen installs dat het winkelen voor klanten leuker en gemakkelijker maakt’. Interactie tussen business en IT is daarbij cruciaal en zorgt dat wij de optimale mix vinden tussen het wat en het hoe. Vervolgens werken wij dat incrementeel en iteratief uit.”

“Wij willen dat onze architecten als ondernemers denken. Dat zij de juiste trade-offs maken tussen korte en lange termijn, klant- en kostenbewust zijn en uitstekend samenwerken met de andere teams”, voegt de CTO eraan toe.

6c. Het platform

Een platformmodel behoeft een uitermate goed doordachte architectuur en stelt hoge eisen aan de flexibiliteit en openheid van de eigen systemen, om snel te kunnen aanpassen aan andere, wellicht nog onvoorziene businessmodellen. De dynamische wereld van bol.com vergt dat er in hoog tempo kortcyclisch IT-veranderingen kunnen worden doorgevoerd.

Het bol.com-platform maakt het bedrijf flexibeler en schaalbaarder. Maar ook de digitale samenwerking met de toeleveranciers wordt uitermate transparant en eenvoudig. “Dankzij ons flexibele platform kunnen wij moeiteloos en razendsnel uitbreiden. Neem het aansluiten van een nieuwe toeleverancier. Dat duurde vroeger twee maanden, tegenwoordig kunnen wij dat op basis van een configurabel opgezette architectuur in enkele dagen.”

6d. Innovatie-aanpak

Door de slimme architectuur kan bol.com zeer snel reageren op ontwikkelingen in de buitenwereld. “Als er iets nieuws opduikt of de smaak en het gedrag van consumenten veranderen, dan kunnen wij dat snel oppakken en implementeren.

Maar bol.com is niet van de gadgets en het klakkeloos inspelen op hypes. Bij alles wat wij doen, vragen wij ons af in hoeverre dit het merendeel van onze inmiddels 8 miljoen klanten en partners helpt. Acht jaar geleden was bijvoorbeeld ‘social shopping’ populair, klanten konden met elkaar chatten. Wij hebben toen geld gestoken in minder sexy onderwerpen als het verbeteren van de leverbetrouwbaarheid of betere prijsbepaling.”

Jurrie van Rooijen en zijn medewerkers lezen veel blogs en boeken van de bekende Silicon Valley-spelers. Interessante bedrijven vinden zij Netflix, Google, Facebook, Spotify, Booking.com, Zalando en Etsy. Zij kennen ook mensen die daar werken. Soms gaan zij op bezoek om nieuwe ideeën op te doen, maar nog vaker zien zij hun werkwijze bevestigd.

“Het is zeker niet zo dat wij concepten klakkeloos kopiëren”, zegt de CTO. “Wij willen begrijpen waarom de dingen zo zijn als ze zijn en dat helpt ons om complexe en nieuwe businessproblemen te kraken. De e-commerce-industrie is nieuw en verandert razendsnel; de waarheden van vandaag zijn morgen achterhaald. Een nieuwsgierige en onderzoekende mindset is nodig om succesvol te zijn.”

“Deze bedrijven inspireren ons meer dan de wat meer traditionele ondernemingen. Persoonlijk raak ik ook geïnspireerd door startups en andere kleinere bedrijven die vindingrijk zijn en nieuwe werkwijzen omarmen. Wij maken weinig gebruik van de bekende consultancybureaus. Wel hebben wij ons in beperkte mate laten adviseren door een aantal kleine nichepartijen, bijvoorbeeld op het gebied van Scrum.”


Wijze lessen

  1. Zet architecten (fysiek) dicht tegen de Scrumteams aan. Zij voelen zich daardoor onderdeel van een enthousiaste groep die supergave functionaliteiten voor klanten en partners bouwt.
  2. Selecteer en coach architecten in analytische vaardigheden, communicatieve en beïnvloedingsvaardigheden, hands-onmentaliteit, pragmatiek en een teamplayers-attitude.
  3. Architectuur is geen separate functie maar een integraal element van het innoveren. Op alle niveaus wordt architectuur meegenomen naar stakeholders. Een businesscase voor een nieuwe propositie is mede geschreven door de IT-architect.
  4. Nieuwe technologie en andere innovaties introduceren we incrementeel en iteratief. We creëren teams die een innovatieve mentaliteit hebben, zodat je schaalbaar met veel teams parallel kunt innoveren. De architecten zijn onderdeel van de supportstructuur voor dergelijke teams.
  5. Gebruik digitale architectuur als ondersteuning bij cruciale businessbeslissingen en als instrument om teams in een grote organisatie autonomie te geven.
  6. Wij nemen geen belangrijke (IT-)beslissingen bij bol.com zonder dat architectuur intensief betrokken is. Architectuur wordt mede gebruikt om de business-stakeholders en de directie te informeren over IT-oplossingen.
  7. Om te blijven leren en uitgedaagd te worden rouleren wij onze IT’ers over diverse functies, rollen en domeinen. Dat geldt zeker ook voor de architecten.

Met medewerking van Hotze Zijlstra. Fotografie Clemens Rikken