Blockchain in de praktijk

Inzoomen op praktijktoepassingen

0

De voordelen van blockchain worden in vele toonaarden bezongen. De nieuwe technologie maakt het dankzij de ingebouwde verificatiemechanismen mogelijk om betalingsverkeer te versnellen en verbeteren, afspraken beter vast te leggen, fouten in werkprocessen op te sporen en ketens te stroomlijnen. Blockchain is een alom erkend onderdeel van de connected economie. Tijd om in te zoomen op de toepassing in de praktijk.

Hoe zet je een blockchain op? Wie is verantwoordelijk voor welk stukje van de keten? Welk gemeenschappelijk doel wordt er bereikt en wat voor impact heeft de technologie op de bedrijfsprocessen? Tijdens een recente rondetafelsessie, die op initiatief van blockchainkoploper IBM tijdens het Jaarcongres Innovatie & Transformatie werd gehouden, kreeg een kleine twintig IT-verantwoordelijken antwoord op de vele vragen.

Peter Oosterhoff, IT-manager van Koopman Logistics Group, vertelde in Nieuwegein over de ervaringen van een succesvolle toepassing van blockchain binnen zijn bedrijf.

Koopman Logistics is een relatief kleine speler in de keten van autotransport. Het verzorgt het vervoer van personenauto’s tussen onder meer fabriek en dealer, maar bijvoorbeeld ook tussen (lease)klant en het verkoopbedrijf. Veelal via een zogenoemde transport-hub. De uitdaging was en is om als kleine speler toe te werken naar een meer dominante positie in de keten.

Op basis van blockchain, waarbij cruciale informatie over de auto binnen de keten kan worden gedeeld (denk aan kilometerstanden en bewijs van levering), kan Koopman een spin in het web worden. “We willen gezien worden als meest innovatieve bedrijf in onze sector”, aldus Oosterhoff. “Dit op basis van nieuwe digitale services en een hogere kwaliteit van dienstverlening.”

We willen gezien worden als meest innovatieve bedrijf in onze sector. Dit op basis van nieuwe digitale services en een hogere kwaliteit van dienstverlening.

Principes

Voor de praktijkcase van Koopman Logistics aan de orde kwam, gaf Frans Kempen, bij IBM in de Benelux verantwoordelijk voor de blockchainactiviteiten binnen Banking & Insurance, de deelnemers wat meer inzicht in de aard en principes van het fenomeen. “Wie durft zich hier een specialist te noemen? En wie weet er nog helemaal niets van blockchain?” Op basis van deze vragen schatte Kempen in dat de meeste mensen ertussenin zitten: we weten hoe het werkt en wat het doet, maar nog niet hoe je het inricht.

“Blockchain zal business-processen fundamenteel veranderen”, vervolgde de IBM’er. “Informatie binnen de blockchain wordt altijd gedeeld met alle andere componenten in een netwerk en is dus volkomen transparant. Het is feitelijk één grote centrale boekhouding, waarin op basis van de juiste validaties precies staat welke transactie heeft plaatsgevonden.”

Er spelen naast de centrale boekhouding, die de kern vormt van blockchain, nog twee andere zaken: allereerst de zogeheten ‘businessrules’ binnen het ‘smart contract’, oftewel de werkafspraak die de betrokken partijen zijn overeengekomen. Daarnaast speelt het begrip ‘hash’, zeg maar de elektronische identiteit of vingerafdruk van een document.

Binnen een blockchain draait het verder om een combinatie van meerdere zakelijke relaties, een gemeenschappelijk belang, geverifieerde, vertrouwde transacties en een voor iedereen binnen het netwerk zichtbare en toegankelijke ‘single view of truth’. Volgens Kempen, die zoals gezegd vooral actief is bij banken en verzekeraars, wordt blockchain in de financiële sector steeds meer toegepast.

Engagementmodel

De IBM’er toonde tijdens de bijeenkomst het zogeheten blockchain-engagementmodel, dat aangeeft in welke fase bedrijven zich op dit terrein bevinden. Hij onderscheidt daarbij verticaal de assen ‘technologie’ en ‘business’, en horizontaal de schaal waarop zaken worden ontwikkeld en uitgerold: van idee naar eerste project naar expansie. Het spreekt vanzelf dat hoe meer rechtsboven een bedrijf actief is, hoe meer men ‘engaged’ is.

De fase van schalen en expanderen kom je nog weinig tegen. Maar dat kan snel veranderen wanneer ook de business betrokken wordt.

Veel bedrijven zitten evenwel nog ergens in het centrum, op duidelijk technologiegedreven projecten, minimum viable products (MVP’s) en proof-of-concepts (POC’s). “De fase van schalen en expanderen kom je nog weinig tegen”, vertelde Kempen. Maar dat kan snel veranderen wanneer ook de business betrokken wordt. “Omarming van blockchain is een ontdekkingsreis die je uiteindelijk samen met de business maakt.”

Klantwensen

Oosterhoff en zijn businesscollega’s namen de klant en diens wensen als uitgangspunt bij de afweging of blockchain voor Koopman van toegevoegde waarde zou zijn: “Klanten willen kortere doorlooptijden, kostenefficiëntie, inzicht in de logistieke keten en fraudepreventie. Vanuit dit perspectief is blockchain voor ons een strategische tool, die voorkomt dat we in de valkuil van de laagste prijs belanden. Aan alle voorwaarden voor een waardevolle inzet wordt immers voldaan: we hebben binnen onze keten te maken met veel ‘high-value’ transacties, meerdere partijen die behoefte hebben aan inzicht en transparantie, angst om data onbeschermd te delen of te centraliseren en de wens om fraude zoveel mogelijk te voorkomen.”

Eén centrale boekhouding, een technologisch geregelde, transparante en beveiligde omgeving dus. Oosterhoff: “De karakteristieken van blockchain maken een volledige VIN-ledger mogelijk, oftewel een ‘vehicle identification number’, waarin naast bewijzen van levering en kilometerstand ook schaderapporten, vervangen onderdelen, veranderingen van eigenaar enzovoorts zijn opgenomen. We hebben nu het fysieke voertuig met daarbovenop een enorme, veelal papieren documentenstroom en de financiële transacties. Blockchain knoopt deze werelden aan elkaar.”

Snelle start

Peter Oosterhoff ziet dat het soms lang kan duren om een project rond blockchain van de grond te krijgen, omdat het vaak lastig is om een sluitende businesscase te maken. Daarnaast moeten meerdere partijen in de keten of sector hierin meegaan. Zeker bij onderlinge concurrentie en onvoldoende vertrouwen praat dat soms moeilijk. “Het voordeel is wel dat je binnen zo’n terughoudende omgeving al snel de eerste bent. Wij zagen als Koopman de bal liggen en hebben hem opgepakt.”

Men startte daartoe met het zoeken van geïnteresseerde klanten en de juiste technologiepartner. Samen met IBM werd gewerkt aan een POC/MVP, die nu als showcase naar klanten en partners wordt gebruikt. Inmiddels is de fase van implementatie aangebroken, waarbij de blockchain een werkende oplossing is. Kritische succesfactoren om zover te komen waren een betrokken topmanagement, de juiste partner, het accepteren van onzekerheid, een goede integratie met de bestaande IT en een snelle start met een aanvankelijk beperkte scope. In juli begonnen en in september live. “Zo snel kan het dus gaan.”

Op de vraag van de deelnemers hoe moeilijk het opzetten van een blockchain-initiatief technisch is, antwoordde Oosterhoff dat dit erg meevalt. In veel gevallen draait het vooral om het ontsluiten van informatie via API’s en draait de blockchain zelf buiten de deur. Of er op termijn een nieuw businessmodel uit komt rollen, is echter nog onzeker. “De tijd zal leren of we straks kunnen afrekenen per gedigitaliseerde vrachtbrief of op basis van een klein bedrag per transactie.”

Hotze Zijlstra

Hotze Zijlstra (1964) is taalkundige en heeft al meer dan 30 jaar ervaring in het journalistieke domein. Als ‘vaste freelancer’ doet hij thans de hoofdredactie van CDO Magazine en maakt hij dragende artikelen voor de uitgaven BAAS en CIO Magazine.