Agile is hot. Veel organisaties werken tegenwoordig agile en iedereen plakt overal post-its op de muur. Je kunt geen vakblad openslaan of er staat een artikel in over agile en het lijkt wel of er iedere week wel een nieuw boek over agile verschijnt.

Zowel scrum als agile stond in de top 10 van ‘jeukwoorden’ van 2017. Er is echt iets aan de hand. Gaat het om de nieuwe kleren van de keizer of zit er een fundamentele verandering onder en is het los van alle aandacht gewoonweg bittere noodzaak?

Afhankelijk van aan wie je deze vragen stelt, krijg je een ander antwoord. Ja, agile is heel hip. In heel veel werkomgevingen wordt in toenemende mate gewerkt met agile werkwijzen. Als het eventjes wat anders moet, dan grijpen veel consultants naar de post-its en wordt er ‘gescrumd’.

En ook ja: agile is een hype. Te pas en te onpas wordt de term agile erbij gehaald, met alle gevolgen van dien. Er ontstaat al een besmettelijke vorm van agilemoeheid en er zijn organisaties waar agile inmiddels tot de verboden woorden behoort.

Maar ook: ja, het is bittere noodzaak dat snellere en wendbare manieren van werken definitief en structureel hun weg vinden naar de werkvloer. De wereld om ons heen is fundamenteel aan het versnellen en die versnelling stopt niet. Daarop acteren is bittere noodzaak; of je dat nu agile noemt of iets totaal anders maakt niet uit. Snellere, doelgerichtere en wendbare manieren van werken zijn noodzakelijk om de dynamiek en complexiteit van vandaag en morgen aan te kunnen.

Complex en dynamisch werk

Agile blijkt in het bijzonder goed te passen bij complex en dynamisch werk. Vooral wanneer het niet-fysiek is maar om ‘kenniswerk’ gaat, past agile erg goed. En dat is logisch als je kijkt waar agile vandaan komt.

Want agile komt uit een omgeving waar enorm veel nieuwe ontwikkeling, groei en dynamiek is. Namelijk uit de informatietechnologie, om precies te zijn uit de softwareontwikkeling. Dat is een omgeving waarin alles supersnel gaat, technologische ontwikkelingen elkaar razendsnel opvolgen en toepassingsmogelijkheden nog steeds enorm groeien.

In die wereld blijkt een oplossing te liggen in het werken in korte perioden van één tot twee weken, waarin dingen snel worden afgemaakt en getoetst, zodat op basis van échte ervaring continu kan worden bijgestuurd. Deze manier van werken heeft daar de naam ‘agile’ gekregen en blijkt in de praktijk een goed en duidelijk antwoord te bieden op de roep om wendbaarheid en flexibiliteit.

Agile is vooral een mindset, een manier van denken en handelen die veranderlijkheid en dynamiek accepteert. Onzekerheid en onvoorspelbaarheid worden omarmd en dus niet bestreden. En fouten maken wordt gezien als noodzaak; dat is namelijk nodig om te kunnen leren. Een agile mindset is daarom een uitstekende successtrategie in situaties waarin heel veel onverwachte en snelle veranderingen plaatsvinden. Dat geldt niet alleen voor teams, maar ook voor afdelingen, hele organisaties en complete branches.

“Onzekerheid en onvoorspelbaarheid worden omarmd en dus niet bestreden”

Elke omgeving die regelmatig en goed moet kunnen inspelen op verandering, heeft profijt van agile werken. Agile stelt namelijk het doel centraal en accepteert dat het pad erheen nog sterk verandert. Daarom is het vooral belangrijk een eerste stap te zetten: stoppen met praten en iets gaan dóén. Om er vervolgens op te vertrouwen dat je tijdens dit doen gaat leren en ontdekken wat de beste stap daarna is.

Onze huidige economie heeft zijn wortels in de industriële revolutie, waarin goederen voor het eerst aan de lopende band werden geproduceerd. Dat is een fysieke wereld. Massa maakt traag, dus alles wat massa heeft, werkt vertragend. Dit kenmerkt de fysieke wereld: dingen gaan langzaam. De traditionele hiërarchie past bij deze wereld. Door de relatief lage snelheid in de fysieke wereld kan de hiërarchie gebruikt worden voor operationele beslissingen.

Tegenwoordig leven we echter in een wereld waarin heel veel niet-fysiek is. Steeds meer diensten en producten zijn volledig virtueel en digitaal. We werken met software, gebruiken apps, sturen e-mails en bellen ons suf. Het werk in een niet-fysieke wereld vindt plaats met ons verstand en in toenemende mate met technologie. We noemen dit werk daarom vaak kenniswerk. Kenniswerk is niet-fysiek en is daardoor fundamenteel sneller dan werk in de fysieke wereld.

Hierdoor wordt alles continu sneller. Het is cruciaal dat we die snelheid en verandering centraal stellen en omarmen. De hiërarchie in organisaties wordt door deze versnelling ongeschikt voor snelle operationele beslissingen. De snelheid en de dynamiek van verandering zijn simpelweg te hoog om voor elke keuze toestemming aan de baas te vragen; daarvoor ontbreekt de tijd. Operationele beslissingen en keuzes vinden daardoor steeds vaker plaats op het uitvoerende niveau zelf, meestal in teams die zichzelf mogen organiseren.

Management verandert

De rol van het management verschuift daardoor: het beslist niet langer operationeel langs hiërarchische lijnen en procedures, maar is dienend en inrichtend, zingevend en kaderstellend. Management bemoeit zich niet langer met het dagelijkse werk, maar creëert een omgeving waarin zelforganiserende teams autonoom kunnen werken en zelf succesvol kunnen zijn. Deze behoefte aan flexibiliteit en aanpasbaarheid bestaat eigenlijk overal in de maatschappij.

Agile werken blijkt dan ook zeer breed toepasbaar en vindt zijn weg naar allerlei omgevingen. Ook in de hr, marketing en finance wordt agile gewerkt, net als in diverse onderwijsomgevingen, zorginstellingen en retailorganisaties. Sommige organisaties zoals banken, energiebedrijven en dienstverleners kiezen er zelfs voor om hun hele bedrijfsvoering op een agile manier in te richten.

Agile werken is dus inderdaad hot, hip en een hype. Maar daar bovenop is agile vooral een blijvende en effectieve reactie op een snel veranderende wereld. Veel organisaties in Nederland zijn op de een of andere manier actief bezig om hun wendbaarheid te vergroten – van groot tot klein, van commercieel tot publiek, van jong tot oud, van technisch tot administratief.

Allemaal worstelen ze met de dynamiek in de buitenwereld en allemaal zien ze veel voordelen in het meer agile (het meer robuust en wendbaar) maken van hun werkwijze. En dat geldt voor ING en CoolBlue, voor bol.com en de Belastingdienst, voor Buurtzorg en Philips, voor het UWV en Shell, en voor de ANWB en Jumbo.

Agile is bovenal een mindset. Een verandering in ieders persoonlijke manier van denken en handelen. Een belangrijke stap om zelf tot agile werken te komen is dat je het idee durft los te laten dat je een gedetailleerd plan nodig hebt om succesvol te zijn. Leer erop te vertrouwen dat het zetten van de eerste stap veel belangrijker is, omdat je pas tijdens die eerste stap zult ontdekken wat de volgende moet zijn.

In een sterk veranderende en dynamische maatschappij is doen het nieuwe denken geworden. Experimenteren en continu snel leren. Dat is de toekomst. En of je dat nu agile noemt of niet, deze dynamiek en versnelling is blijvend.

Door Rini van Solingen, auteur, spreker, hoogleraar aan de TU-Delft en CTO bij Prowareness en Rob van Lanen, managementcoach en trainer bij Prowareness.

Begin maart 2018 is het nieuwste boek van beiden verschenen bij Uitgeverij Haystack: Agile werken in 60 minuten: een beknopte minipocket, in een uur te lezen, die iedereen helpt die wil weten wat agile nu precies inhoudt en hoe je er zelf direct mee aan de slag kunt.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Laat alsjeblieft een reactie achter!
Laat hier je naam achter