“We slaapwandelen richting een dystopische digitale toekomst vol datavervuiling. Als we nu niet optreden, lopen we het risico om een digitale wereld te creëren die ongeschikt is voor onze kinderen.” Deze waarschuwende woorden komen van Douwe Lycklama en Shikko Nijland, respectievelijk oprichter en CEO van INNOPAY.

In plaats van een boodschap van onvermijdelijk onheil, brengen zij juist een positieve: hoe kunnen we gezamenlijk onze verantwoordelijkheid voor een gezonde digitale toekomst nemen? Net zoals we samen focussen op het beschermen van de fysieke wereld, moeten we ook beleid en oplossingen ontwikkelen voor digitale duurzaamheid. Dat is nodig om het toekomstig welzijn van onze digitale wereld veilig te stellen.

Ons transactionele ecosysteem wordt bedolven onder datavervuiling

Het digitale tijdperk, en in het bijzonder de exponentiële groei in datatransacties, heeft ongekende voordelen opgeleverd. Transacties zoals iemand een bericht sturen, iets in een winkel kopen, een online vliegticket boeken of op social media inloggen, kunnen we vergelijken met ademhalen. We doen het de hele tijd zonder nadenken. Maar worden we niet stilzwijgend verdoofd door de allure van deze glimmende spiegeltjes en kralen die schijnbaar zonder kosten tot ons komen? Douwe en Shikko zijn daarvan overtuigd.

“Het transactionele internet levert enorme voordelen, maar gaat ook gepaard met ongewilde neveneffecten. Die omschrijven we als ‘datavervuiling’. Het wordt tijd dat we met dezelfde bril hiernaar kijken als naar milieuvervuiling. Maar waar een crisis in de fysieke wereld meer dan 100 jaar op zich liet wachten, naderen we het kritieke punt in de digitale wereld nu veel sneller.”

Datatransacties groeien exponentieel, maar er heerst een zorgwekkend gebrek aan geaccepteerde governance-structuren om deze data te beheren en te beveiligen. Het resultaat is vervuiling van data – gelekt, gefragmenteerd, soms inaccuraat en, het allerbelangrijkst, buiten de controle van de mensen en organisaties die ze creëren en die het onderwerp van die data zijn. Dat leidt onvermijdelijk tot wantrouwen bij burgers en bedrijven, aangezien een handvol partijen deze data louter en alleen gebruiken voor financieel gewin.

Nu is het tijd om gezamenlijk besluiten te nemen over nieuwe governance-modellen die niet alleen deze data beschermen, maar ook de voordelen daarvan eerlijker verdelen. Een cruciaal onderdeel van de discussie is: wie zou verantwoordelijk moeten zijn voor data? Welke rollen zijn daarbij weggelegd voor overheden, bedrijven en individuele burgers?

Shikko vervolgt: “Er woedt een strijd om de macht over het internet. Het machtsevenwicht verschuift van democratisch gekozen overheden naar de private data- en technologie gedreven conglomeraten. Wij vragen ons af of dit een goede ontwikkeling is. Kijk bijvoorbeeld hoe Google en Apple dicteren of overheden wel of niet toegang krijgen tot hun API’s om programma’s voor het traceren van covid-19 te ontwikkelen. Willen we echt dat een handvol private organisaties deze mate van ongecontroleerde macht bezitten?”

“Wij geloven dat de datamacht bij burgers en bedrijven moet liggen. Dat leidt onvermijdelijk tot een meer gedecentraliseerd data-paradigma. Wij geloven dat het nu tijd is om wakker te worden en gezamenlijk nieuwe governance-modellen op te zetten voor het veiligstellen van onze digitale toekomst.”

Aandacht voor digitale duurzaamheid is beste manier om de digitale toekomst veilig te stellen

De klok tikt verder, maar Douwe is optimistisch. “We kunnen nog steeds veranderen als we nu optreden. Als we niets doen, maken anderen de keuzes voor ons. Maar we blijven erg optimistisch. Als we samenwerken en governance-modellen opzetten die een meer decentrale data-toekomst ondersteunen, kunnen we een betere samenleving creëren. Er zijn al een aantal voorbeelden van decentralisatie van data met een gebalanceerde governance waar publiek-private belangen samenkomen, denk aan GSM-bellen, wereldwijd betalen en email”

In het concept digitale duurzaamheid staat het idee centraal dat we de focus meer moeten richten op het bestrijden van de onbedoelde negatieve effecten die de explosie van data-transacties oplevert. De basis van digitale duurzaamheid is de ontwikkeling van een digitaal MVO-beleid dat bescherming biedt voor de mensen die de data genereren.

Douwe vervolgt: “Het leidende principe in elk digitaal MVO-beleid moet zijn om de gebruiker weer in de cyclus op te nemen. Als je een leider in het bedrijfsleven of beleidsmaker in de overheid bent, zou het doel moeten zijn om de macht terug te geven aan de persoon waarop de data betrekking heeft. Dat noemen we datasoevereiniteit, en dat gaat over jouw klanten, leveranciers, medewerkers – over iedereen van wie je data hebt.”

“Je zou een overzicht moeten geven van de data die je hebt, de mogelijkheid bieden om die data te beheren en ze elders te hergebruiken. En ook verhuizen: als je weg wilt bij een dienst, dan moet je je data eenvoudig kunnen meenemen en moet je niet automatisch je digitale contacten verliezen. Het oplossen van dit probleem vraagt om diepgaande kennis van het transactionele ecosysteem en om open houding tegenover nieuwe werkwijzen. Terwijl regelgevers focussen op de symptomen van het probleem (zoals de pogingen om organisaties zoals Facebook op te knippen), bepleiten wij een andere aanpak, die de onderliggende oorzaken aanpakt.”

“Wij ondersteunen de ‘open up’, niet de ‘break up’-aanpak. Waarom? Omdat data ook een tweezijdige markt is. Dat feit wordt dat meestal over het hoofd wordt gezien in het publieke debat over data, dat meestal is gericht op het verminderen van symptomen. Het opknippen van de big tech is daarom niet de weg die we moeten gaan. Dat druist in tegen het principe van interoperabiliteit, dat essentieel is voor datasoevereiniteit. In de wereld van datasoevereiniteit weet je wie je data heeft en hoe je die elders kunt hergebruiken. Je kunt dan bijvoorbeeld besluiten om lid te worden van een ander social media-platform zonder je ‘vrienden’ te verliezen.”

“Opening-up betekent dat mensen in staat zijn om controle uit te oefenen over hun data. We hebben daarvoor een aanvullende laag boven op de internet-infrastructuur nodig. We noemen dit een trust- (of zachte) infrastructuur. Die maakt hergebruik en verplaatsing van data op een veilige en beheersbare manier mogelijk.”

“In veel gevallen is de GSM-infrastructuur al onderdeel van een zachte infrastructuur. Als we van telecomprovider willen wisselen, kunnen we ons nummer behouden. Hetzelfde geldt voor betalen en bankieren. Je kunt van bank wisselen en vervolgens nog steeds winkelen en rekeningen betalen. Waarom zou dat anders zijn met data? We accepteren dat we met WhatsApp louter kunnen communiceren met andere mensen binnen WhatsApp, terwijl we dit voor regulier GSM- en SMS-verkeer niet accepteren. Uitbreiding van dit principe richting data verschaft ons de ontbrekende zachte infrastructuur die weer evenwicht brengt in de wereld van data.”

Stimuleren van digitale duurzaamheid vraagt om impulsen van de publieke en private sector

De gedecentraliseerde betalings- en telecomsectoren zijn afhankelijk van een gezonde symbiotische publiek-private relatie, die we nu moeten uitbreiden naar andere domeinen.

“Digitale duurzaamheid staat al op de agenda van de beleidsmakers in de publieke sector”, zegt Douwe, “en we zien de eerste tekenen die wijzen op verandering. We geloven dat Europa de zoektocht leidt naar een ander digitaal paradigma en naar nieuwe regelgeving. Het ‘kenmerk’ van Europa is decentralisatie en federatie; het is geen ‘bug’. Ons doorlopende marktonderzoek naar digitale duurzaamheid maakt duidelijk dat ook de beslissers in het bedrijfsleven de toekomstige voordelen van Digitale Duurzaamheid beginnen te zien. De meeste bedrijven noemen het belangrijk om digitaal MVO-beleid te ontwikkelen nu we de volgende fase van het digitale tijdperk in gaan.”

Shikko zegt: “Bedrijven hebben de kans zich te onderscheiden als ze nu verantwoordelijkheid durven te nemen en niet wachten tot het wordt opgelegd. Ze kunnen hun klanten laten zien dat ze digitale duurzaamheid belangrijk vinden. Het is hetzelfde als met duurzaamheid in de fysieke wereld: eerst deed niemand eraan, maar toen begonnen consumenten ernaar te vragen. En er rust ook een verantwoordelijkheid op ons als burgers om bedrijven onder druk te zetten om digitaal MVO-beleid te ontwikkelen. Een beleid dat een gezondere digitale wereld creëert.”

“Dit is niet eenvoudig, maar dat mag leiders niet ervan weerhouden om op te staan en in actie te komen. De ‘first movers’ zullen in het voordeel zijn bij het creëren van de ‘next generation’ digitale economie, gebaseerd op de principes van Digitale Duurzaamheid. Daarom sporen we bedrijven aan om te beginnen met iets beheersbaars.”

“Elk bedrijf kan kleine stappen zetten om mensen te laten nadenken over digitale duurzaamheid. Een eenvoudig voorbeeld is het maken van digitaal MVO-beleid voor interne data, bijvoorbeeld door medewerkers in staat te stellen om hun HR-dossier mee te nemen als ze van baan wisselen. Of denk aan een nieuwe service voor klanten en leveranciers door een overzicht van en toegang tot de data over hen te geven. En verbeterde mogelijkheden aanbieden voor API-verbindingen en standaardisatie.”

Douwe is het daarmee eens. “Onze boodschap aan leiders in het bedrijfsleven is deze: je hoeft niet te wachten tot morgen, want dan doet iedereen het. Begin nu, neem kleine stappen en pak die koppositie.”

Visionaire beslissers zijn nodig om de leiderschapsrol op te pakken

“Digitale Duurzaamheid is een kerngedachte binnen onze ‘everything transaction’-filosofie. Als we nu niet starten met het aanpakken van de problemen rondom datavervuiling, missen we niet alleen zakelijke kansen maar zijn we ook verantwoordelijk voor het scheppen van een digitale wereld die al even vervuild is als de werkelijke wereld”, aldus Shikko.

Douwe besluit: “We zijn vastbesloten om een golf van denken op gang te brengen, zodat mensen zich bewust worden van de dreiging en worden aangemoedigd om praktische stappen te nemen en het probleem om te zetten in kansen. Zelfs het idee dat het mogelijk is om onze huidige digitale economie te veranderen, is iets dat nog steeds niet op waarde wordt geschat. Er is meer mogelijk dan algemeen wordt gedacht.

“Wij geloven dat er vanzelf visionaire leiders zullen opstaan, die net als wij niet alleen het probleem erkennen, maar vooral ook bereid zijn om meer te doen dan alleen er over te praten. Omdat ze zich ongemakkelijk voelen bij de richting die we nu opgaan en omdat ze de commerciële voordelen zien van het voorop lopen in een wereld waarin bedrijven steeds meer zullen strijden over de gezondheid van hun data.”

“Toon alle belanghebbenden – inclusief je medewerkers en klanten – dat je daadwerkelijk betrokken bent. En dat je data beschouwt als het volgende strijdtoneel op het gebied van duurzaamheid. Hoe? Door je bestaande MVO-beleid uit te breiden naar de digitale wereld.”

Shikko Nijland is CEO en managing partner en Douwe Lycklama is medeoprichter van INNOPAY. Het boek ‘Alles Transactie’ dat zij samen met Chiel Liezenberg schreven, werd verkozen tot het ‘Managementboek van het Jaar 2019’.

REAGEREN

Plaats je reactie
Je naam