Overheidsinstellingen balanceren dagelijks op de evenwichtsbalk als het gaat om de inzet van nieuwe technieken en data. Wat is, gezien wet- en regelgeving, verantwoord? Wat is vereist om aan de maatschappelijke opdracht te voldoen? Hoe organiseer je het? Tijdens een door CIO Magazine en DXC Technology georganiseerde rondetafelsessie voor de publieke sector ging Wim Sijstermans, CIO en lid van de raad van bestuur van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), in op deze uitdagingen. Centraal stond de vraag hoe data uit talloze bronnen goed te benutten is.

De NZa staat voor goede en betaalbare zorg voor alle inwoners van Nederland. Daarvoor maakt de organisatie gebruik van data als basis om middels analyses de zorg inzichtelijk te maken en de effecten van beleid te meten. Op basis van data-onderzoek maakt zij regels voor de bekostiging van zorg, houdt toezicht op een goede uitvoering daarvan en adviseert het Ministerie van VWS.

Complex speelveld

De NZa beschikt vanwege haar wettelijke taken over een grote hoeveelheid zorgdata. Het speelveld van de zorgorganisaties waarmee de NZa gegevens uitwisselt, is complex, legde Wim Sijstermans uit. Het gaat om zorgaanbieders, zorgkantoren, verzekeraars en overheidsinstellingen.

De NZa opereert daarbij in een zorgmarkt die de komende jaren almaar zal groeien. Naar verwachting zullen de kosten van de zorg, als we niets ondernemen, in 2040 zijn opgelopen tot het ongelooflijke bedrag van 174 miljard euro per jaar. Er staat de zorgsector, en dus ook de NZa, een ambitieuze taak te wachten hield Sijstermans de deelnemers aan de sessie voor.

Drijven op data

Het slim en veilig beheren en delen van informatie is een belangrijke stap om de vele zorgorganisaties beter te laten samenwerken. Wim Sijstermans lichtte toe hoe de NZa zelf hier ook de nodige stappen in heeft gezet. Die stappen waren nodig omdat de uitgangssituatie zo’n vijf jaar geleden niet optimaal was. Zo werden gegevens dubbel (of vaker) opgeslagen en medewerkers hadden eigen analyseomgevingen. “Ik noem dit een situatie waarin we ‘dreven op data’,” aldus Sijstermans, “waarbij de uitdaging was hoe we nu juist datagedreven zouden kunnen worden.”

Aanpak

Als eerste pakte de NZa het datamanagement aan. Gegevens werden niet meermalen opgeslagen maar centraal verzameld en beheerd. Ook kwam er een virtuele analyseomgeving voor alle data-analisten van de NZa. Alhoewel dit strikt genomen geen achteruitgang voor de medewerkers zou moeten betekenen, ging de invoering ervan niet zonder slag of stoot. “Ik heb moeten praten als Brugman”, vertelde de NZa-topman. “En als een kat negen levens heeft, dan heb ik er als CIO nog meer…”

Wat wilde de NZa hiermee bereiken? Sijstermans was er duidelijk over: “Het project had als doel om één uniform data science-platform te bieden voor alle data-analisten. Het platform moest flexibel, schaalbaar, snel en veilig zijn en de reproduceerbaarheid kunnen garanderen.”

‘I have a dream’

Uiteraard kan de NZa, hoe invloedrijk ook, niet eigenhandig de informatiestromen in de zorg in ons land toekomstbestendig maken. Daarvoor is de informatiehuishouding te complex en zijn er te veel partijen, elk met hun eigen datahuishouding, betrokken. Deze constatering werd door de deelnemers direct onderschreven. “De complexiteit van gegevensuitwisseling is enorm”, vertelt een IT-verantwoordelijke bij een regionale zorginstelling. “Wij dienen gegevens in bij verschillende gemeenten die elk eigen eisen stellen aan het format en de manier van leveren. Dat kost ons heel veel energie.”

“We dreven op data maar wilden datagedreven worden”

Zou het niet mooi zijn wanneer de zorg zich bijvoorbeeld voor het declaratieproces op één platform zou baseren? Dat vroeg Wim Sijstermans zich vervolgens goed getimed af in zijn inspirerende ‘I have a dream’-speech. Dat zou zoveel eenvoudiger zijn dan de gebruikelijke veel-op-veel-gegevensuitwisseling. “Een platform waar onweerlegbaar de declaratie van de verleende zorg uniform is vastgelegd. Een platform waarmee vooraf de rechtmatigheid kan worden gegarandeerd, zodat we onze focus kunnen verschuiven naar doelmatigheid. Compliancy by design. Een platform dat een betrouwbaar en actueel beeld geeft van de stand van de zorg in Nederland. Een realtime en betrouwbaar venster op de zorg! Het zou ook moeten leiden tot veel minder administratieve lasten.”

Dit resoneerde direct bij de deelnemers aan de sessie. Ze beamen dat de complexiteit onnodig groot is, alhoewel ook het voorbeeld van het diplomaregister van DUO werd genoemd. Hier kunnen personen die na een bepaald jaar een schoolopleiding of studie hebben afgerond een kopie van hun diploma opvragen. Een mooi voorbeeld, maar wel een uitzondering. De gedachtegang van Sijstermans werd dan ook vol aandacht gevolgd.

Blockchain

“De complexiteit, de redundantie en de lange ketens van de gegevensuitwisseling in de zorg zouden plaats moeten maken voor één platform, één netwerk”, ging de CIO verder. “Het zou mooi zijn als hier een verdiepend onderzoek naar kwam.” Als onmiskenbare voordelen noemde hij het eenmalig vastleggen en meermalig gebruik van data, het hebben van actueel inzicht en één waarheid, en het minimaliseren van de hoeveelheid data. “Hoe zou een dergelijk platform te realiseren zijn?”, vroeg hij zich hardop af.

“Als meerdere partijen met elkaar samenwerken, als het niet gewenst is dat één partij het beheer heeft, als er één gezamenlijke bron van de waarheid moet zijn, als de onbetwistbaarheid, het tijdstip en de volgorde van het vastleggen van gegevens van belang zijn en er sprake moet zijn van een verifieerbare uitvoering van bedrijfslogica… wat ligt dan meer voor de hand dan technologie die is gebaseerd op het principe van gedistribueerde databases, zoals blockchain-technologie? Ik ben mij er zeer bewust van dat het vele vragen zal oproepen, denk bijvoorbeeld aan privacy-vraagstukken. Maar het is zeer de moeite waard om dit verder te verkennen.”

Eén platform

Wim Sijstermans sloot af met een oproep om innovatieve technologie in de zorg in te zetten om de focus bij zorgorganisaties te verleggen van rechtmatigheid naar doelmatigheid en de blik op het verleden naar de blik op de toekomst te verschuiven. “Zo kunnen we naar een zorg waarin regie door de patiënt, privacy en compliancy by design, realtime juiste en volledige informatie, en vermindering van administratieve lasten centraal staan. Als technologie ons helpt om rechtmatigheid van zorg in grote mate op voorhand te borgen, kunnen we onze energie besteden aan waar het echt om gaat: de kwaliteit en doelmatigheid van zorg voor de burgers van Nederland.”

Sijstermans wist met zijn presentatie de deelnemers te inspireren. Na de sessie werd nog lang nagepraat over de haalbaarheid van één centraal platform in de zorg. Gaan we het meemaken?

Arnoud van Gemeren is hoofdredacteur van CIO Magazine, Boardroom IT en voormalig hoofdredacteur van TITM (Tijdschrift IT Management) en Outsource Magazine. Hij heeft een lange staat van dienst in de Nederlandse IT-mediawereld. Na een start bij een redactiebureau, was hij als hoofdredacteur van 1996 tot 2001 bij uitgeverij Array Publications verantwoordelijk voor diverse IT-vakbladen. In 2001 sloot hij zich aan bij een adviesbureau op het gebied van marketingcommunicatie, Beatrijs Media Group. Vanuit dit bureau bleef hij als hoofdredacteur actief, onder meer voor Sdu Uitgevers.

REAGEREN

Plaats je reactie
Je naam