Esther Gons is een van de meest vooraanstaande innovators van Nederland. Ze heeft haar eigen innovatiebureau NEXT Amsterdam en is co-auteur van de internationale bestseller The Corporate Startup. Terwijl innovatie is gericht op het zoeken naar nieuwe bedrijfsmodellen, richten grote bedrijven zich vaak helemaal op de uitvoering van hun strategie. Ze moeten het anders aanpakken, zegt Gons.

We zitten in de Startup Studio van Esther Gons met uitzicht over Amsterdam. Waar de lift midden in het kantoor uitkomt en haar team rustig aan het werk is. Hier komen beslissers bij grote bedrijven – soms met de handen in het haar – om zich door Esther en haar team te laten inspireren over innovatie. Over hoe het dan wel moet.

Gons, die beelddenker is en de illustraties in The Corporate Startup verzorgde, brandt los: “In het ideale plaatje is innovatie onderdeel van de mindset en werkwijze in het gehele bedrijf. Om innovatie te integreren is een ondersteunend systeem nodig. Het hele bedrijf moet snappen wat het verschil is tussen je kern- en innovatieactiviteiten en dat hier een aparte aanpak voor nodig is. Daarnaast kan een innovatielab het thema innovatie op de kaart zetten en helpen bij het neerzetten van een standaard werkwijze.”

1. Maak onderscheid tussen uitvoeren versus zoeken

In de kernactiviteiten is alles gericht op het uitvoeren van de bedrijfsstrategie. Innovatie, daarentegen, is gericht op het zoeken naar nieuwe bedrijfsmodellen. Dit zijn twee verschillende wezens die een aparte aanpak nodig hebben, betogen Gons en haar mede-auteurs in The Corporate Startup. “Hier gaat het dan ook meestal mis bij grote bedrijven”, zegt ze. “Ze rekenen innovaties nog te veel af op korte termijn-rendement, in plaats van op de kwaliteit van de inzichten en het aantal experimenten dat wordt gedaan.

2. Creëer een zichtbare plek voor innovatie

Naast het managementteam van een bedrijf, moet bijvoorbeeld ook het beleidsteam gaan snappen dat er twee verschillende manieren van werken zijn. Maar het ideale plaatje wat Esther schetst, daar kom je niet zomaar. Er is vaak een transitieperiode nodig die je stapsgewijs dichterbij brengt. Veel bedrijven zoals PostNL, Hema, KLM beginnen met het opzetten van een ‘innovatielab’. Een speeltuin en broedplaats voor innovatie.

“Het werkt als een soort uithangbord. Het vergroot het bewustzijn van innovatie. Het brengt innovatie tot leven en maakt het tastbaar voor mensen. Medewerkers krijgen zo een plek om heen te gaan met ideeën. Dat wil overigens niet zeggen dat daar altijd de beste ideeën vandaan zullen komen. Want goede ideeën zitten door het hele bedrijf”.

“De meeste bedrijven met een innovatielab doen aan het verbeteren van de kerndiensten van het bedrijf, want daar is de kans op rendement het grootste. Het is belangrijk om zo een innovatiecultuur op te bouwen, maar als je kern bedrijfsmodel onder druk staat, dan gaat dit je niet helpen. Het model van startups, die op zoek zijn naar volledig nieuwe bedrijfsmodellen, dat is de vernieuwing die bedrijven nodig hebben.”

3. Voorkom een ‘if we build it, they will come’-instelling

“Begin 2000 heb ik mijn eigen corporate startup gehad. Ik kreeg een zak geld en mocht een ‘thuiswerk-platform’ gaan bouwen. Het was een enorm gaaf project. We konden gave technologieën uitzoeken zoals plattegrond-software en thuis inloggen op je werkomgeving. Dingen die toen nog helemaal niet zo bekend waren. Zo hebben we twee jaar aan een heel gaaf product gebouwd en toegewerkt naar de grote lancering. Wat er toen gebeurde? Helemaal niks…”

“Het was een complete flop. We hadden twee jaar tijd en geld geïnvesteerd om er vervolgens achter te komen dat er geen vraag naar was. Deze pijnlijke ervaring heeft me wel aan het denken gezet! We hadden een typische if we build it, they will come-instelling. Dat moest beter kunnen.”

“Ik ging op zoek naar alternatieven en ontmoette even later Brant Cooper [auteur van The Lean Entrepreneur, red.] in Barcelona. Hij had een methode voor startups die populair begon te worden in Silicon Valley. De methodes van lean manufacturing, populair geworden door Toyota, maar nu toegepast op startups. De methode is bedacht door [serieel entrepreneur] Steve Blank en was een echte eye opener voor mij en heel veel anderen.

We besloten daarop met een groepje innovators de lean startup-methodiek naar Nederland te halen. Zo begonnen we met het organiseren van Lean Startup-weekenden, waar we startups gingen begeleiden.”

4. Leer van startups: experimenteer en aparte KPI’s

“De kracht van de lean startup-methode zit in het inperken van de risico’s bij het zoeken naar vernieuwende bedrijfsmodellen. Je gaat af op jouw visie voor de toekomst en gaat dit, op een ‘lean’ manier testen in de markt: dus met zo min mogelijk middelen. Zonder grote investeringen te maken totdat je bewijs hebt dat je echt goud in handen hebt. Zo kan je slechte ideeën snel uitsluiten zonder hoge kosten te maken en kom je het snelst tot echt succesvolle innovaties.

Iedereen die succes garandeert met innovatie, geloof ik niet. Wat je met lean startup wel kan garanderen, is dat je sneller afscheid neemt van ideeën waar weinig waarde in lijkt te zitten. Hierdoor houdt je dus meer tijd over voor bedrijfsmodellen waar wel waarde in zit.”

“Daarnaast gebruiken startups andere KPI’s om hun voortgang te meten. Zo kun je innovatie ook niet meten zoals je de kernactiviteiten meet. Het enkel sturen op rendement werkt averechts voor startups. Veel interessanter is hoe je snel dichterbij een herhaalbaar en schaalbaar verdienmodel komt. Daarvoor moet je dus sturen op relevante inzichten. Bijvoorbeeld: welke onderdelen van je nieuwe product leveren echt waarde voor de klant, hoe wordt je product precies gebruikt en wanneer zijn klanten bereid om te betalen voor je product.”

5. Zorg voor schaarste van middelen en openheid met de buitenwereld

“Een van de vragen die ik altijd stel bij grote bedrijven is: ‘Wat zou een startup nu doen?’. Dus bij de vraag hoeveel tijd de organisatie moet inruimen voor het borgen van de inzichten voor de rest van het bedrijf, past het antwoord: ‘Geen’. Want een startup zou daar geen tijd en geen geld voor hebben. Die activiteit vormt niet de kortste weg naar een werkend business model. Bij startups werkt dit heel natuurlijk, aangezien ze de urgentie voelen. Ze zien hun geldpotjes slinken en worden daardoor heel creatief. Het is nuttig om deze dynamiek van schaarste na te bootsen in een groot bedrijf.”

“Ten tweede moet je zorgen dat je idee door zoveel mogelijk gebruikers gezien wordt in een vroeg stadium. Pas als je idee in aanraking komt met de gebruiker ga je leren over de waarde van je product. Ga dus niet ‘zitten op je product’ en in het geheim je prachtige ideeën uitwerken, maar ga naar buiten en ondervraag de consument. Wat je daarvan leert vormt het fundament voor je product.”

“Veel bedrijven passen de lean startup-methode toe op verbetering van de kernactiviteiten, bijvoorbeeld als ze hun bedrijf gaan digitaliseren. In dat geval levert de methode vooral producten op die vanuit een sterke klantfocus gecreëerd zijn. Dit is zeer nuttig, maar niet waar lean startup in eerste instantie voor bedoeld is.”

 


Met medewerking van Steije de Lat, innovatiecoach bij PostNL en Agile trainer bij ScrumAcademy. Steije heeft lange tijd bij ABN Amro op de IT afdeling gewerkt. Connect met Steije via LinkedIn.


De lean startup-methode is het meest geschikt voor vragen als:

  • Hoe kunnen wij het risico afvangen van productontwikkeling in een risicovolle omgeving (zoals een nieuwe markt of technologie)?
  • Is het bedrijfsmodel schaalbaar?
  • Zijn er nieuwe technologieën of bedrijfsmodellen waar wij iets mee kunnen?
  • Hoe kunnen wij als organisatie ons bedrijfsmodel vernieuwen?

The Corporate Startup is te koop bij bol.com (in de papieren versie komen Esthers tekeningen het beste tot zijn recht). Esther Gons is nu bezig met haar nieuwe boek Innovation Accounting.

REAGEREN

Plaats je reactie
Je naam